0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | نسیم جاودانه در گندمزار تنبور



به مناسبت سالروز تولد علی‌اکبر مرادی


آنچه مسلم است قدمت مقامات و نوازندگان ساز تنبور را مي‌توان از هزاران‌سال پيش مورد بررسي قرار داده و به این مهم اشاره کرد که بهترين، بكرترين و اصيل‌ترين اين مقام‌دانان و نوازندگان تنبور در منطقه گوران می‌زیسته‌اند. دراین‌میان نوشتار حاضر به چکیده فعالیت‌های یکی از هنرمندان برجسته و موسیقی‌دانان کم‌نظیر عصر حاضر ((استاد علی‌اکبر مرادی)) در سالروز تولد ایشان پرداخته است که ایشان را می‌توان به‌عنوان یکی از بهترین نوازندگان و مقام‌خوانان تاریخ تنبورنوازی ایران که از شهرتی بی‌بدیل نیز برخوردارند، به‌شمار آورد... . استاد علي‌اكبر مرادي اولين و تنها راوي مستندی هستند كه مقامات تنبور را ثبت، ضبط و منتشر كردند.
استاد مرادی ٧٢ مقام تنبور را در آلبومي به نام ((مقامات ياري)) با همكاري خانه فرهنگ‌هاي جهان در پاريس ضبط كردند كه اين آلبوم بعدا در ايران نيز منتشر شد. اين اثر تنها مرجع صوتي براي علاقه‌مندان، پژوهشگران و نويسندگان در زمينه موسيقي مقامي تنبور است.
زادگاه استاد علی‌اکبر مرادی محل نغمات بكر و دست‌نخورده و همچنين نوازندگان، مقام‌خوانان و مقام‌داناني است كه مي‌توان صحيح‌ترين نوع آن موسيقي‌ها را به‌دليل دوري از مناطق شهري و صعب‌العبوربودن در آن مناطق شنيد. با بررسي آثار استاد علي‌اكبر مرادي و شنيدن آلبوم‌هاي ايشان مي‌توان در نوازندگي مقامات، تكنيك و تبحر سيدمحمود علوي، خلاقيت ميرزاسيدعلي كفاشيان و در خواندن مقامات از سوی ايشان (كِلام kelam )
 
صداي دلنشين و آسماني كاكي الله‌مراد حميدي و پختگي نواي سيدولي حسيني را كه همگي از بهترين استادان دو قرن اخير منطقه گوران بوده‌اند، را احساس كرد. غيرقابل‌انكار است كه ايشان ميراث‌دار و راوي استادان تنبور نسل قبل از خود (که متأسفانه هيچ‌گاه صدا يا اثري از ايشان ثبت و ضبط و منتشر نشده است) در منطقه گوران و واسطه و رابطي حاذق ميان آنها و نسل امروزند كه داراي درك و استعدادي بي‌مثال در زمینه موسیقی هستند. در بررسی آثار استاد علي‌اكبر مرادي، ایشان را مي‌توان در نوازندگي ساز تنبور يگانه و بی‌مثل‌ومانند خواند و در تحلیل آثار ایشان می‌توان به دلایلی چند در این زمینه اشاره کرد:
-
بررسي صداهاي گذشتگان حتي استادان امروز منطقه مشخص مي‌كند كه به‌جز تعداد اندكي، اغلب ايشان از سطح نوازندگي خوبي برخوردار نبوده‌اند، چون اغلب اوقات مقامات تنبور براي پند، اندرز، روش زندگي، حق‌پرستي، بيان نوشته‌هاي ارزشمند دفاتر كهن يارسان، القای حالت يا پيام خاص با ملودي‌هاي كاملا مشخص مدنظر بوده است تا نواختن و نوازندگي درست ساز تنبور و جنبه آييني اين ساز و نوايش از جنبه موسيقايي آن پيشي گرفته است، به‌طوري‌كه در منطقه گوران افراد مسني هم كه با نوازندگي تنبور غريب هستند اكثر مقامات را حفظ و به‌خوبي مي‌خوانند. با این توضیح می‌توان گفت که استاد علی‌اکبر مرادي با روندي كه در هنر خویش پيش گرفتند وجه اصلي ساز تنبور و موسيقي مقامي كهن آن نشان دادند كه نواختن و خواندن در نوازنده تنبور بايد با تعادل و تعاملي دوطرفه انجام شود.
-
مورد دیگر اینکه استاد علی‌اکبر مرادی اولین نوازنده‌ای بودند که با توجه به احاطه‌شان به موسیقی مقامی تنبور، آثار و آلبوم‌هایی را بر اساس مقامات تنبور یا اقتباس و برداشتی از این موسیقی یا موسیقی کُردی ساخته و مسیر و سخنی نو و اصیل را در این ورطه آغاز كردند. ایشان با انتشار این آلبوم‌ها قابلیت و استعداد موسیقی مقامی تنبور را مطرح كردند که تا آن زمان فقط در اماکن یا مراسم‌های خاص نواخته می‌شد.
-
در ادامه می‌توان گفت ایشان با توجه به آشنایی کامل با موسیقی کُردی و موسیقی ردیف ایرانی و اشتراکات آنها با موسیقی تنبور آثار ارزشمندی را منتشر كردند که آلبوم ((در آیینه آسمان)) شناسنامه‌ای است ارزشمند بر این ادعا. در این آلبوم کمانچه‌نوازی استادانه کیهان کلهر و تنبک‌نوازی متبحرانه پژمان حدادی، پنجه‌های ناب و ملودی‌های آسمانی استاد مرادی را همراهی می‌کنند. در این آلبوم برداشتی آزاد و بسیار خلاقانه از مقام‌های گِل وه ده ره و اَلوَن از سوی استاد مرادی با ملودی‌های زیبایی که همراه تکنیک‌های خاص دو مقام هستند اجرا شده است. آلبوم ((مهجوری)) اولین اثر استاد و گروهشان بوده است. ((مهجوری)) حاصل کنسرت‌های استاد در دهه ٧٠ به‌همراه شاگردانشان به نام لاوچ بوده است و آهنگ‌های زیبای این البوم مانند مهجوری بر اساس تکنیک‌های سازی تنبور و ملودی‌های فراق و خزان بر اساس فرم آوازی مقام سه رته رز ساخته شده‌اند. در آلبوم ((یار آسمانی))، اولاش ازدمیر، نوازنده چیره‌دست موسیقی مقامی ترکیه، به‌همراه ساز استاد مرادی هنرنمایی می‌کند. آهنگی با نام ((وداع)) را می‌شنویم که هر شنونده‌ای را به وداعی شیرین دعوت مي‌كند و بر اساس فضای مقامات قطار و سحری است و همچنین آهنگ تکنیکی، زیبا و شناخته‌شده ((مهجوری)) در فاصله موسیقایی متفاوت‌تر از اولین اجرای این آهنگ در آلبوم مهجوری که اشاراتی به مقام سه ر‌ته رز دارد و دارای تکنیک خاص غنچه ایشان است، نواخته شده. همچنین در آلبوم ((نسیم گندم‌زار)) با نوای ملودی‌هایی چون شَن و خرمن، سماع خورشيد و... با استفاده از قابليت‌ها، فواصل و نواهاي مقام غريبي هر مخاطبی را به عمق فرهنگ‌ها و سنت‌های بومی پاک مناطق کردنشین و رؤياهاي كودكي‌مان می‌برد و همچنين در قطعه به ((پيشواز بهار)) با نواي مقام قطار سرماي خشك زمستان را پشت‌سر گذاشته و هر مخاطبي را به پيشواز بهاري رنگارنگ و لطيف سوق مي‌دهد. آلبوم ((دواله)) خود اثری است تمام‌عیار در زمینه موسیقی تنبور و مقامات آن. آهنگ دواله به تبعیت از معنی زیبای آن (دو عاشق) هر شنونده‌ای را به حس‌وحال آتش درونی عشق آدمی برای رسیدن به معبود ازلی- ابدی می‌برد و احساسی ژرف را در مخاطب ایجاد می‌کند. در این آلبوم آهنگ‌هایی مانند سوگ رستم، ابر در ابر و... بر اساس مقام مجنونی و ریتم‌ها و دورهای این مقام ساخته شده است. استاد مرادی آهنگ‌های آلبوم ((پاییز)) را براساس مقام شاخوَشینی و پرده‌های چهارگاه ساختند که در آهنگ زیبای پاییز از مضراب‌های ((گل ریز چپ)) به زیبایی و پختگی هرچه‌تمام‌تر استفاده شده است.
-
ايشان اولین هنرمندی بودند که در آثارشان در کنار تنبور و موسیقی بکر آن از سازهایی چون: کمانچه، نی، باقلاما، تار و تارباس و عود با نوازندگی بهترین استادان استفاده كردند، اما نکته حائز اهمیت این است که برخلاف سایر افرادی که این حرکت را انجام دادند هیچ‌گاه موسیقی و سازشان دست‌خوش و تحت‌تأثیر ساز و موسیقی‌های دیگر قرار نگرفت و در هر صورت و در هر زمان و مکانی برای حفظ و اشاعه اصل این موسیقی تلاش كرده‌اند. در مقایسه آثار ایشان می‌توان مضراب‌های خاصی که در نوازندگی تنبور استفاده كرده‌اند را در ریتم‌های متنوع، مختلف و نغماتی که اثرگذار بوده‌اند شنيد؛ مضراب‌هایی مانند: ریز، گلریز (در آهنگ ساز تنها آلبوم پاییز)، درراب (آهنگ دل آرام در آلبوم پاییز) و غنچه (آهنگ مهجوری یار آسمانی و آلبوم مهجوری). استاد مرادی همچنین اولین شخصی بودند که به بیان کاربردی‌تربودن دور در مقامات تنبور نسبت به ریتم اشاره كردند كه دورهاي مختلف و ریتم‌های ١٠، ١١، ١٢، ١٣ و... ضربی در مقامات ریتمیک مورد استفاده است، مانند آهنگ وداع با ریتم ١٢ ضربی آن یا ملودی‌های ١٣ ضربی سماع مستانه یا ریتم پنج‌ضربی ملودی زیبای دل آرام.
اولین آلبوم آموزشی ایشان در زمینه آموزش تنبور که ((مقامات مجلسی ١ و ٢)) نام داشت، اثری کاملا ارزشمند برای مدرسین و هنرجویان موسیقی مقامی تنبور است چون در این آلبوم مقامات مجازی و مجلسی به‌همراه قسمت‌های مختلف هر مقام از جمله: ملودی‌های سازی و آوازی و لاوچ‌ها به صورت تفکیک‌شده مشخص هستند. استاد مرادی در سال ٨٢ آموزشگاه یارسان را در تهران تأسیس كردند که در این آموزشگاه به صورت تخصصی مقامات تنبور و موسیقی آن به هنرجویان و علاقه‌مندان در دوره‌های منظم آموزش داده می‌شود. همچنين با توجه به اینکه پیش از این تنبور دارای متد و روش تدریس مشخصی نبود، این موسیقی به‌صورت دلخواه تدریس می‌شد که استاد مرادی ((کتاب شیوه تنبورنوازی)) را تأليف كردند. سیر دروس کتاب با استفاده از تئوری علمی موسیقی، ذهن هنرجو را به‌سوی اصالت کهن تنبور که مقامات آن است سوق می‌دهد. حتی کوتاه‌ترین درس در اوایل کتاب با هدفی خاص و اشاره به فضای مقامات تنبور نوشته شده است. هنرجو بعد از نواختن صد درس با حدود ٣٠ مقام آشنا می‌شود و دورها و ریتم‌های خاصی که در مقامات تنبور وجود دارد را می‌آموزد. در پایان می‌توان چنین اشاره کرد که استاد علی‌اکبر مرادی در طول فعالیت‌های هنری و خدمات فرهنگی بسیار ارزنده‌ای که داشته‌اند همواره به حفظ اصالت‌ها و نشر و انتشار روایت‌های درست تنبور همت گماشته و در این زمینه بسیار موفق بوده‌اند. بی‌شک وجود هنرمندانی چنین اصیل و آگاه موجب اعتلا و اصالت هنر غنی ایران‌زمین خواهد بود.



گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق 






  نیک زی |  نسیم جاودانه در گندمزار تنبور
دوشنبه 21 فروردین 1396 - 09:07:37 170 آخرین بازدید : دوشنبه 30 مهر 1397 - 17:54:05 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

نیک زی | تور اروپایی خواننده مشکی‌پوش

نیک زی | «خندوانه» بدون خنده پخش شد

دور جدید برنامه‌های خانه مینیمال، عصر امروز در کافه کتاب ملکوت

نقد غیرمنصفانه کیهان از محمود دولت آبادی نویسنده مجرب و محبوب ادبیات داستانی

شماره نودویکم ماهنامه داستان همشهری ویژه ((رشت)) در 230 صفحه منتشر شد

نیک زی | نقش کاخ‌های ایرانی روی لباس

نیک زی | میزبانی آرت‌سنتر از نقاشی‌های شاعرانه «ترقی‌جاه»

«نادر گلچین»؛ خواننده قدیمی ایران راهی بیمارستان شد

خلق اثر هنری با آتش به جای قلم مو

صدابردار پیشکسوت موسیقی و مدیر استودیو پاپ «ناصر فرهودی» هنرمندان را با خاطرات خود تنها گذاشت

نیک زی | خانه شماره یک غیرعادی از سری خانه های غیرعادی نیک زی

نیک زی | کابری موزه صنعتی تعیین گردید

نیک زی | جدول کنسرت‌های امروز جشنواره موسیقی فجر

مهراب قاسم‌خانی و شقایق دهقان در جشنواره پارسی زبانان اروپا داوری می کنند

همایون شجریان از شعر جدید «ایران» در پروژه ((سی)) رونمایی کرد

«انرژی مثبت» کامبیز درمبخش در گالری سیحون

نیک زی | مستند «نوروز در تاجیکستان» برنده جایزه بهترین آهنگسازی جشنواره باستان‌شناسی TAC آمریکا شد

درگذشت «محمود جهان»

نیک زی | ایران درودی : مختصر مفید

نیک زی | هنرمندان به نمایشگاه سالانه «فرشته» می‌آیند

عیب و حسن نمایشگاه کتاب تهران در گفتگو با اسدالله امرایی

بیست‌وپنجمین قسمت «جیمز باند» را باز هم با «دنیل کریگ» ببینید

نیک زی | ماجرای تولد شازده کوچولو

نیک زی | ایده هایی برای طراحی داخلی خانه آرام ساده و شیک

واکنش «باران کوثری» محسن حججی شهید مدافع حرم در صفحه ی اینستاگرامش

مهران مدیری در صفحه اینستاگرام خود به حادثه ی تلخ کشتی سانچی واکنش نشان داد

30 شب 30 چهره در مونولوگ «قوی‌ تر» استریندبرگ

نیک زی | اجرای دوباره «خدای کشتار» در پالیز

آغاز نمایش تعزیه‌ی «رکعت به رکعت عاشقی» با «شهادت مسلم بن عقیل»

((سه دونات)) وین تیبود ( Wayne Thiebaud )

نیک زی | ساختن آباژور با قوطی کنسرو

عاشقانه های علیرضا بهرامی در آلبوم صوتی «یادِ تو» منتشر شد

نیک زی | هشتمین سمپوزیوم مجسمه‌سازی برگزار می‌شود

بهناز جعفری در برنامه من و شما در باره اتفاق جنجالی و زندگی خصوصی خود چه گفت ؟

«روسری آبی» رخشان بنی‌اعتماد ترمیم می شود

نیک زی | معرفی دبیران همایش دوسالانه مجسمه‌سازی

نیک زی | نگاهی به تجربه موسیقی خیابانی

نیک زی | در آستانه انتخابات در ((کن)) 2017 چه می گذرد

نیک زی | پیشنهادی برای چیدمان یک میز اردور خوشمزه

یک تابلوی نقاشی 33 متری در خانه هنرمندان ایران به نمایش درآمد

رونمایی از نشر دوم «یاد تو» در شب یلدا

تبریک بازیگر نقش حضرت مریم به مسیحیان ایرانی

نیک زی | معرفی داستان‌های برگزیده بخش جنبی جایزه بهرام صادقی

نیک زی | انتشار «روش تحقیق در هنر و طراحی»

لیلا حاتمی در لیست 25 نفره برترین بازیگران زن قرن 21 سینمای جهان جای گرفت

نیک زی | اظهار نظر مهراب قاسم خانی درباره عکس دیدار آیت الله رئیسی و امیر تتلو

هنرمندان مهمان تحت تاثیر زلزله تهران/ هنوز قلب آذربایجان زخم است

نامزدهای جایزه «بوکر» 2018 معرفی شدند

زندگی خواهران قهرمان ووشو روی پرده سینما

نیک زی | اجرای «باغ وحش شیشه‌ای» در خانه نمایش