0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | نگاهي به اولين نمايشگاه مشترک نقاشان ايراني و عرب


(درياي آونگان)، نمايشگاهي محدود و معدود


درياي آونگان استعاره‌اي از تنفس ريه‌هاي جزرومدي دريا در هارموني يک شبانه‌روز کامل است؛ دريايي که در شب ارتفاع مي‌گيرد و در روز حضيض خود را تجربه مي‌کند، جرياني آونگان بين زمين و آسمان که ما را به ياد کارهاي مونه‌پل کله، کاندينسکي و... و فضاهاي سوررئال و دريايي (مکتب اسکندريه) مصر با نقاشاني چون محمد ناجي و محمد سعيد و مرگريت نخله مي‌اندازد... .
اما ظاهرا دريا تا به اينجا برسد و ريه‌اش از هواي غبارآلوده تهران پر شود، عقب نشسته و به درياچه‌اي محدود تبديل شده و اين استعاره را به استعاره‌اي حشو بدل کرده است... .
 ***
با توجه به سطح معدود و محدود آثار عربي نمايشگاه و با ملاحظه‌اي آرشيوي درمي‌يابيم بيش از آنکه سندي فرهنگي در شناخت و تجربه مدرنيسم و هنر منطقه باشند، نشان‌دهنده صدمه و تنشي تاريخي‌اند. چگونه ممکن است، مرکز و موزه‌اي که داراي اسناد و گنجينه‌اي از مهم‌ترين آثار هنري جهان است، وقتي بعد از نزديک به ٤٠ سال فعاليت، نمايشگاهي از آثار کشورهاي همسايه يا خاورميانه و منطقه مي‌گذارد، چنين تنگ‌دستانه با (منطقه) روبه‌رو مي‌شود و تازه در نمايشگاهي چنين محدود با مشکلاتي بزرگ و از اين دست روبه‌رو مي‌شويم که مثلا هنرمند اقرب‌المقربين همسايه خود؛ يعني (عراق) را- که در ايران علاوه بر سفارت، چند کنسولگري و مرکز فرهنگي دارد- به‌جاي (رافع ناصري)، ‌(رأفت نصيري) بنويسيم؟‌! [يا (مليحي) نقاش مرد را مؤنث کنيم و (مليحه) بنويسيم يا برعکس تحيه، نقاش زن، را به اقتداي فارسي خودمان (تحيت) کنيم؟‌!]
هر چند به نظر مي‌رسد اينها مشکلات ترجماني است و ظاهرا ما با ترجمه فکر کرده‌ايم و اين آسيب در نقاشي ما هم استمرار يافته و به‌جاي کوبيدن خانه همسايه، مواد و ملات کارمان را از جغرافياي انگليسي‌زبان اخذ کرده يا به عاريه گرفته‌ايم، اما بايد فکر کنيم که اين عاريه‌ها و مستعارهايي که در فرهنگ ما جا افتاده‌اند، صدمه و تنشي ناقابل نيستند، به‌ويژه اينکه ما مدرن را به تاريخي بالنسبه واقعي حوالت داده - سال ١٩٤٠ تا ١٩٩٠- و تعريف کرده‌ايم؛ يعني منظور مدرني است که درحال‌حاضر پشت‌سر ماست و به اين معنا ما مفهوم مابعد مدرن يا پسامدرن را نيز بر هر دو لنگه خود گشوده‌ايم و چنين نمايشگاهي مي‌توانست صدمه‌ها و پروبلم‌هاي نقاشي يک دوره و يک منطقه را بازتاب دهد و ظاهرا هدف هم برمبناي کاتالوگ نمايشگاه از چنين رويکردي خبر مي‌داد: (هدف از برگزاري نمايشگاه تنها به‌نمايش‌گذاشتن اين آثار در عرصه داخلي و بين‌المللي نيست، بلکه دنبال‌کردن برنامه‌اي منطقه‌اي است. اين نمايش در تهران بخشي جدايي‌ناپذير از رويکردي منطقه‌اي است که نمايشگاه‌هاي پيش‌رو در مصر و اردن آن را برجسته‌تر مي‌كند.(
و براي يک کار منطقه‌اي و براي اينکه از رابطه‌مان با ديگري حفاظت کنيم و هم بتوانيم قدرت خود را روي امکانات خاص نقاشي خود بگشاييم، نياز به تمهيدات بيشتري داشتيم. به‌ويژه که اين ديگري با ديگري (غربي) تفاوت و مشابهت‌هاي زيادي از نظر فرهنگي و تاريخي با ما دارد.
و اين يعني اين نمايشگاه مي‌توانست از زاويه‌اي تطبيقي به شناخت رخدادهاي نقاشي مدرن در منطقه و (صدمه)هاي آن ياري برساند و حتي با تنوع کشورهاي عربي مي‌توانستيم ببينيم در نقاشي و خط و در هنر موسوم به بومي يا (هويت) مشابهت‌هاي کم‌وبيشي بين نقاشي ايراني و عربي تا کجاست و ناکجا نيست و عناصر مسافر بين فرهنگ‌هاي مجاور و محلي را که مثلا در نقاشي‌هاي موسوم به بومي ما حضور دارند ريشه‌يابي کنيم يا بفهميم در نصف‌النهار خطوطي مشترک که زندگي مي‌کنيم، چقدر از خط و خال همديگر را مي‌فهميم يا نمي‌فهميم- و حس نکنيم تنها از زاويه‌اي مارکتي و کريستي‌مآبانه نمايشگاه برپا کرده‌ايم- پس بايسته بود تا از چشمي مسئولانه‌تر به اين موضوع نگاه مي‌کرديم؛ مسئوليتي که احتمالا اين اجازه را نمي‌دهد که (جرجيس)وار بنيادي را پيدا کنيم (‌احتمالا به ضرب همين دوستي‌ها و دسته‌بندي‌هاي مرسوم) ‌و دچار مشکلاتي چنين شويم و حداقل بايد پرسيده مي‌شد آيا اين بنياد تاکنون در کشورهاي عربي يا غربي نمايشگاهي هم داشته است يا نه؟ و درضمن بهانه‌اي مي‌شد تا چند نقاش و هنرمند عرب را دعوت کنيم.
 ***
هرچند از زاويه چيدمان نشان داده‌ايم که ما به موقع مي‌توانيم از شعارها بهترين بهره‌ها را ببريم. ورودي نمايشگاه با نزديک به ١٠ اثر بيشتر شعاري نقاشان فلسطيني تزئين شده. هرچند مسئله فلسطين در منطقه با ما و عرب‌ها نقاط مشترکي را رسم مي‌کند، اما در اينجا تبديل به امر حاشيه‌اي مي‌شود که به‌خاطر استراتژي‌هاي خاص خودمان است، ‌تا مسئله گفت‌وگوي هنري. و دوم اينکه حضور نقاشي‌هاي ايراني در کنار نمايشگاه آثار نقاشان عرب چه کارکردي دارد؟ يا ندارد؟‌ جز استراتژي يا سياستي که اين موضوع را به‌وجود مي‌آورد که نقاشي‌هاي ما يک سروگردن از کارهاي عربي جلوتر است. اين چيدمان از همان ابتدا مخاطب را برابر اين پرسش قرار مي‌دهد ‌که آيا هدف اين نمايشگاه نگاهي انتقادي و گفت‌وگويي يا شناخت تأثير و تأثرات و احيانا استفاده از تجارب هنرمندان منطقه است يا مسئله صرفا ابراز حضور ماست؟ اين پرسش نخست در سطح تکنيکي و ابعاد چيدماني و بزرگ و کوچکي آثار عربي خود را نشان مي‌دهد و بعد در انتخاب آثار و در جايي که قرار است با تاريخ نقاشي مدرن عربي آشنا شويم، اولين اثر در اين مجموعه از امارات است... [‌که سابقه‌اي در تاريخ نقاشي عربي ندارد]... و جالب اينکه نقاشان اماراتي، سعودي و بحريني با هفت يا هشت تابلو در نمايشگاه حضور دارند.
مثلا از اردن که يکي از مراکز مهم نقاشي معاصر عرب است، تابلويي نيست... و اين رفتارها نمايشگاه را بيشتر به نوعي بازاريابي در شکل کودکانه‌اش بدل کرده است... يا خود انتخاب بروشور نمايشگاه بيشتر ما را به ياد هنر عاميانه شرقي مي‌اندازد و نوعي سقاخانه خودمان تا مدرن.
و سؤال ديگر اينکه با توجه به کميت و کيفيت پايين مجموعه آثار عرب، آيا قرار است نمايشگاه به همين شکل با آثار ايراني در سطح منطقه‌اي برگزار شود يا فقط آثار عربي در آن نمايشگاه موجود خواهند بود؟... اين پرسش ازآن‌رو اهميت دارد ‌که در کشورهاي عربي مثلا اردن يا مصر که صاحب بزرگ‌ترين مجموعه‌هاي هنرمندان عرب هستند، (برجيل) با اين بضاعت ٤٠ تابلو مي‌تواند هماوردي کند يا موضوع تبديل به (زيره‌بردن به کرمان) ‌مي‌شود.
براي نمونه اگر بخواهيم دقيق‌تر به انتخاب‌ها نگاه کنيم، (کاظم حيدر) در مهم‌ترين مجموعه هنري عراق حضور ندارد. مجموعه‌اي به نام (متحف الفنانين الرواد) (‌موزه هنرمندان پيشگام) و کتاب و کاتالوگي به نام (دايره هنرهاي تجسمي، ‌وزارت فرهنگ و رسانه عراق- بدون تاريخ که اسامي نقاشان مدرن عراق را چنين عنوان کرده است: (عبدالقادر رسام، عاصم حافظ، محمد صالح زکي، عبدالکريم محمود، اکرم شکري، قاسم ناجي، فائق حسن، حافظ الدروبي، عطا صبري و جواد سليم، ‌اسماعيل شيخلي، بهجت عبوش، عيسي حنا، ‌مديحه عمر، جميل حمودي، فرج عبو، خالد الرحال و هاشم محمد الخطاط، ‌نزيهه سليم، خالد الجادر، ‌زيد محمد صالح، صديق احمد عاشور، محمود صبري، محمد غني حکمت و... و اولين تاريخ آثار ١٨٩١ و آخرين تاريخ آثار ١٩٥٧ است) که در اين مجموعه نه‌فقط از کاظم حيدر که هيچ‌کدام از نقاشان عراقي موجود در نمايشگاه اسمي برده نشده است. نگاه کنيد به کتاب: (العين و اللوحه- شربل داغر- مرکز الثقافي عربي- ٢٠٠٦).
همين نگاه را بالنسبه از مهم‌ترين مجموعه نقاشي‌هاي مصري (متحف في کتاب) صبحي الشاروني- دار الشروق ١٩٩٨ نيز مي‌توان کسب کرد... که در ميان ٦٠ هنرمندي که از پيشگامان هنر نقاشي مصري قلمداد شده‌اند، تنها سه‌نفرشان؛ يعني سيف وانلي و تحيه حليم و انچي افلاطون در نمايشگاه آثاري دارند. اين دو نمونه را به‌خاطر اينکه عراق و مصر بالاترين آثار را از نظر کمي در نمايشگاه دارند آورده‌ام ‌و دوم اينکه نشان مي‌دهد آثار در سطحي نيستند که بتوان آنها را الگوي نقاشي مدرن عرب ناميد.  بنابراين فکر مي‌کنم چنين عنوان فراخ (هنر مدرن ايران و عرب) ‌نيازمند نمايشگاهي با کيفيت و کميت متمايزتري بوده است که مي‌توانسته از مجموعه‌هاي مختلف و نمايشگاه‌هاي دائمي و غيردائمي عرب کمک بگيرد؛ مثلا اردن کشوري که يکي از غني‌ترين موزه‌ها را در اختيار دارد، مجموعه (المتحف الوطني الاردني للفنون الجميله)، نمايشگاهي از ٢٢٣ هنرمند تجسمي عرب که بعد از (معهد العالم العربي) ‌در پاريس مهم‌ترين مجموعه آثار عربي در جهان است. يا در وهله بعد از خود موزه‌هاي هنرهاي معاصر بغداد يا قاهره.
از اين ملاحظات آرشيوي بيشتر مقصودم اشاره به تکثر و تعددي است که در آثار نقاشان عرب وجود دارد ‌و چون‌وچراهايي که درباره (مدرن)بودن و انتخاب آثار مي‌توان کرد و هرچند که اين نمايشگاه را مي‌توان گامي به جلو و دستاوردي مثبت ارزيابي کرد، اما در چنين چارچوب محدودي بيشتر سوءتفاهم را نسبت به نقاشان عرب و مصطلحاتي مانند مدرن و معاصر برمي‌انگيزاند، بي‌آنکه بتواند از نقاشي مدرن عرب که تقريبا پابه‌پاي نقاشي غربي شکل گرفته، چشم‌انداز درستي به مخاطب داده باشد.


گردآوری :  نیکـــــــ زی

منبع : روزنـــــامه شرق

نویسنده : رضا عامری


  نیک زی |  نگاهي به اولين نمايشگاه مشترک نقاشان ايراني و عرب
شنبه 4 دی 1395 - 02:48:38 156 آخرین بازدید : شنبه 20 مرداد 1397 - 07:37:53 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

هفت پرسش اساسی در بازار هنر امروز : رکود اقتصادی چطور بر حراجی ها و دوسالانه ها و سایر حوزه های بازار هنر اثر گذاشته است؟

برنامه گالری های تجسمی تهران در هفته دفاع مقدس

نیک زی | هیئت داوران رقابتی جشنواره کن 2017 معرفی شدند/ حضور پررنگ آسیایی‌ها

نیک زی | گفت‌وگو با پیترو فلوریدیا، کارگردان نمایش ویولن تایتانیک

نیک زی | نمایشگاه «مشاغل مردانه» مریم درویش است جمعه نهم تیرماه در گالری گلستان افتتاح می‌شود

روایتی ناشنیده از جنگ ایران و عراق در «آتش سرد»

علی فرامرزی و حواشی خرید تابلوی «اردوگاه همایونی» اثر کمال‌الملک

نیک زی | نقاشی‌های بیتا وکیلی در گالری ایوان

ناصر ملک‌مطیعی درگذشت

نیک زی | نمایشگاه «این‌گونه شیوه‌های مدارا»در‌ثالث

دو سال حبس تعزیری برای سه خواننده مشهور در پی شکایت اردلان سرفراز

نیک زی | مراسم بازگشایی اولین روز طراحی ایتالیایی برگزار شد

نیک زی | خانه کانتینری مینیمال قابل حمل جالب

آخرین اخبار از «زنانی که با گرگها دویده‌اند» لعیا زنگنه

نیک زی | حراج فیلیپس لندن و تنها ایرانی شرکت‌کننده از خاورمیانه

رحمانیان دو نمایش را با هم به «ایرانشهر» می‌برد

نیک زی | نمایشگاه آثار استاد حسین میرخانی در نگارخانه ترانه باران

نیک زی | بزرگ مرد کوچک کنگفو کار سرامیکی - نیک زی

«جنگجوی کوچک» برنده جایزه گوی بلورین بهترین فیلم

نیک زی | نمایشنامه‌خوانی «دختر یانکی» در تماشاخانه استاد مشایخی

نیک زی | استوانه کوروش ، نخستین سند حقوق بشر

نیک زی | نمایشگاه نسترن صفایی در پروژه‌های آران

چرا دیوید لینچ «مسخ» را نساخت

«عموزاده‌ای از ناکجا...» در سالن انتظامی

دیدارِ «باخانه‌مان» در فرهنگسرای نیاوران

گردهمایی ۴۵ هنرمند در «طبیعت بی‌جان»

نیک زی | بازار کتاب در تسخیر رمان‏های قطور ترجمه

نیک زی | «وودی آلن» و حضور ناگهانی روی سن مراسم موسسه فیلم آمریکا

نخستین جلسه هم‌اندیشی اساتید و هنرمندان زیورآلات اسلامی و ایرانی برگزار شد

نیک زی | کیانیان در نشست خبری نمایشگاهش:

حراج نقاشی 36 میلیون پوندی «پیکاسو»

«آنجلینا جولی» با «اول پدرم را کشتند» از کامبوج به اسکار می آید

نیک زی | یک تابلوی جالب با ته مانده های کاغذ کادو

نیک زی | اجرای شهرام ناظری با «فیلارمونیک کلن»

پیگیری‌های لازم برای شناسایی و باطل شدن بلیت های جنجالی نمایش ((اعتراف)) شهاب حسینی

اسکرین دیلی درباره فیلم «سه رخ» چه نوشت ؟

احتمال کشته شدن خالق «شازده کوچولو» به دست نازی‌ها

تهدید آرنولد به افشای مزاحمت‌های جنسی

نیک زی | موزه لودویگ

امیرمهدی ژوله در صفحه اینستاگرام خود به حادثه ی تلخ کشتی سانچی واکنش نشان داد

«از طراحی تا نقاشی بعد از ۴۵ سال» نادیده‌هایی از «فرامرز پیلارام» در گالری فردا

نیک زی | برنامه گالری‌های تهران در آخرین ماه سال

هنرمندان چقدر حقوق دریافت می کنند ؟!

بازجویی پلیس از «لوک بسون» به اتهام تجاوز ؟؟

نیک زی | نمایش برگزیده‏های اسکار 2017 در سینماتک

نیک زی | همایون شجریان : حال پدر بهتر شده است

مثل هنرمندها بدزدید

نیک زی | حسن معجونی «سه خواهر» را در تماشاخانه «پالیز» روی صحنه می برد

هفت پرسش اساسی در بازار هنر امروز : آیا دانشجویان/هنرمندان باید به جهان و بازار هنر فکر کنند یا نادیده اش بگیرند؟

حواشی پیرامون صحت آثار ارائه شده در نهمین حراج تهران / عکس