0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | نگاهي به اولين نمايشگاه مشترک نقاشان ايراني و عرب


(درياي آونگان)، نمايشگاهي محدود و معدود


درياي آونگان استعاره‌اي از تنفس ريه‌هاي جزرومدي دريا در هارموني يک شبانه‌روز کامل است؛ دريايي که در شب ارتفاع مي‌گيرد و در روز حضيض خود را تجربه مي‌کند، جرياني آونگان بين زمين و آسمان که ما را به ياد کارهاي مونه‌پل کله، کاندينسکي و... و فضاهاي سوررئال و دريايي (مکتب اسکندريه) مصر با نقاشاني چون محمد ناجي و محمد سعيد و مرگريت نخله مي‌اندازد... .
اما ظاهرا دريا تا به اينجا برسد و ريه‌اش از هواي غبارآلوده تهران پر شود، عقب نشسته و به درياچه‌اي محدود تبديل شده و اين استعاره را به استعاره‌اي حشو بدل کرده است... .
 ***
با توجه به سطح معدود و محدود آثار عربي نمايشگاه و با ملاحظه‌اي آرشيوي درمي‌يابيم بيش از آنکه سندي فرهنگي در شناخت و تجربه مدرنيسم و هنر منطقه باشند، نشان‌دهنده صدمه و تنشي تاريخي‌اند. چگونه ممکن است، مرکز و موزه‌اي که داراي اسناد و گنجينه‌اي از مهم‌ترين آثار هنري جهان است، وقتي بعد از نزديک به ٤٠ سال فعاليت، نمايشگاهي از آثار کشورهاي همسايه يا خاورميانه و منطقه مي‌گذارد، چنين تنگ‌دستانه با (منطقه) روبه‌رو مي‌شود و تازه در نمايشگاهي چنين محدود با مشکلاتي بزرگ و از اين دست روبه‌رو مي‌شويم که مثلا هنرمند اقرب‌المقربين همسايه خود؛ يعني (عراق) را- که در ايران علاوه بر سفارت، چند کنسولگري و مرکز فرهنگي دارد- به‌جاي (رافع ناصري)، ‌(رأفت نصيري) بنويسيم؟‌! [يا (مليحي) نقاش مرد را مؤنث کنيم و (مليحه) بنويسيم يا برعکس تحيه، نقاش زن، را به اقتداي فارسي خودمان (تحيت) کنيم؟‌!]
هر چند به نظر مي‌رسد اينها مشکلات ترجماني است و ظاهرا ما با ترجمه فکر کرده‌ايم و اين آسيب در نقاشي ما هم استمرار يافته و به‌جاي کوبيدن خانه همسايه، مواد و ملات کارمان را از جغرافياي انگليسي‌زبان اخذ کرده يا به عاريه گرفته‌ايم، اما بايد فکر کنيم که اين عاريه‌ها و مستعارهايي که در فرهنگ ما جا افتاده‌اند، صدمه و تنشي ناقابل نيستند، به‌ويژه اينکه ما مدرن را به تاريخي بالنسبه واقعي حوالت داده - سال ١٩٤٠ تا ١٩٩٠- و تعريف کرده‌ايم؛ يعني منظور مدرني است که درحال‌حاضر پشت‌سر ماست و به اين معنا ما مفهوم مابعد مدرن يا پسامدرن را نيز بر هر دو لنگه خود گشوده‌ايم و چنين نمايشگاهي مي‌توانست صدمه‌ها و پروبلم‌هاي نقاشي يک دوره و يک منطقه را بازتاب دهد و ظاهرا هدف هم برمبناي کاتالوگ نمايشگاه از چنين رويکردي خبر مي‌داد: (هدف از برگزاري نمايشگاه تنها به‌نمايش‌گذاشتن اين آثار در عرصه داخلي و بين‌المللي نيست، بلکه دنبال‌کردن برنامه‌اي منطقه‌اي است. اين نمايش در تهران بخشي جدايي‌ناپذير از رويکردي منطقه‌اي است که نمايشگاه‌هاي پيش‌رو در مصر و اردن آن را برجسته‌تر مي‌كند.(
و براي يک کار منطقه‌اي و براي اينکه از رابطه‌مان با ديگري حفاظت کنيم و هم بتوانيم قدرت خود را روي امکانات خاص نقاشي خود بگشاييم، نياز به تمهيدات بيشتري داشتيم. به‌ويژه که اين ديگري با ديگري (غربي) تفاوت و مشابهت‌هاي زيادي از نظر فرهنگي و تاريخي با ما دارد.
و اين يعني اين نمايشگاه مي‌توانست از زاويه‌اي تطبيقي به شناخت رخدادهاي نقاشي مدرن در منطقه و (صدمه)هاي آن ياري برساند و حتي با تنوع کشورهاي عربي مي‌توانستيم ببينيم در نقاشي و خط و در هنر موسوم به بومي يا (هويت) مشابهت‌هاي کم‌وبيشي بين نقاشي ايراني و عربي تا کجاست و ناکجا نيست و عناصر مسافر بين فرهنگ‌هاي مجاور و محلي را که مثلا در نقاشي‌هاي موسوم به بومي ما حضور دارند ريشه‌يابي کنيم يا بفهميم در نصف‌النهار خطوطي مشترک که زندگي مي‌کنيم، چقدر از خط و خال همديگر را مي‌فهميم يا نمي‌فهميم- و حس نکنيم تنها از زاويه‌اي مارکتي و کريستي‌مآبانه نمايشگاه برپا کرده‌ايم- پس بايسته بود تا از چشمي مسئولانه‌تر به اين موضوع نگاه مي‌کرديم؛ مسئوليتي که احتمالا اين اجازه را نمي‌دهد که (جرجيس)وار بنيادي را پيدا کنيم (‌احتمالا به ضرب همين دوستي‌ها و دسته‌بندي‌هاي مرسوم) ‌و دچار مشکلاتي چنين شويم و حداقل بايد پرسيده مي‌شد آيا اين بنياد تاکنون در کشورهاي عربي يا غربي نمايشگاهي هم داشته است يا نه؟ و درضمن بهانه‌اي مي‌شد تا چند نقاش و هنرمند عرب را دعوت کنيم.
 ***
هرچند از زاويه چيدمان نشان داده‌ايم که ما به موقع مي‌توانيم از شعارها بهترين بهره‌ها را ببريم. ورودي نمايشگاه با نزديک به ١٠ اثر بيشتر شعاري نقاشان فلسطيني تزئين شده. هرچند مسئله فلسطين در منطقه با ما و عرب‌ها نقاط مشترکي را رسم مي‌کند، اما در اينجا تبديل به امر حاشيه‌اي مي‌شود که به‌خاطر استراتژي‌هاي خاص خودمان است، ‌تا مسئله گفت‌وگوي هنري. و دوم اينکه حضور نقاشي‌هاي ايراني در کنار نمايشگاه آثار نقاشان عرب چه کارکردي دارد؟ يا ندارد؟‌ جز استراتژي يا سياستي که اين موضوع را به‌وجود مي‌آورد که نقاشي‌هاي ما يک سروگردن از کارهاي عربي جلوتر است. اين چيدمان از همان ابتدا مخاطب را برابر اين پرسش قرار مي‌دهد ‌که آيا هدف اين نمايشگاه نگاهي انتقادي و گفت‌وگويي يا شناخت تأثير و تأثرات و احيانا استفاده از تجارب هنرمندان منطقه است يا مسئله صرفا ابراز حضور ماست؟ اين پرسش نخست در سطح تکنيکي و ابعاد چيدماني و بزرگ و کوچکي آثار عربي خود را نشان مي‌دهد و بعد در انتخاب آثار و در جايي که قرار است با تاريخ نقاشي مدرن عربي آشنا شويم، اولين اثر در اين مجموعه از امارات است... [‌که سابقه‌اي در تاريخ نقاشي عربي ندارد]... و جالب اينکه نقاشان اماراتي، سعودي و بحريني با هفت يا هشت تابلو در نمايشگاه حضور دارند.
مثلا از اردن که يکي از مراکز مهم نقاشي معاصر عرب است، تابلويي نيست... و اين رفتارها نمايشگاه را بيشتر به نوعي بازاريابي در شکل کودکانه‌اش بدل کرده است... يا خود انتخاب بروشور نمايشگاه بيشتر ما را به ياد هنر عاميانه شرقي مي‌اندازد و نوعي سقاخانه خودمان تا مدرن.
و سؤال ديگر اينکه با توجه به کميت و کيفيت پايين مجموعه آثار عرب، آيا قرار است نمايشگاه به همين شکل با آثار ايراني در سطح منطقه‌اي برگزار شود يا فقط آثار عربي در آن نمايشگاه موجود خواهند بود؟... اين پرسش ازآن‌رو اهميت دارد ‌که در کشورهاي عربي مثلا اردن يا مصر که صاحب بزرگ‌ترين مجموعه‌هاي هنرمندان عرب هستند، (برجيل) با اين بضاعت ٤٠ تابلو مي‌تواند هماوردي کند يا موضوع تبديل به (زيره‌بردن به کرمان) ‌مي‌شود.
براي نمونه اگر بخواهيم دقيق‌تر به انتخاب‌ها نگاه کنيم، (کاظم حيدر) در مهم‌ترين مجموعه هنري عراق حضور ندارد. مجموعه‌اي به نام (متحف الفنانين الرواد) (‌موزه هنرمندان پيشگام) و کتاب و کاتالوگي به نام (دايره هنرهاي تجسمي، ‌وزارت فرهنگ و رسانه عراق- بدون تاريخ که اسامي نقاشان مدرن عراق را چنين عنوان کرده است: (عبدالقادر رسام، عاصم حافظ، محمد صالح زکي، عبدالکريم محمود، اکرم شکري، قاسم ناجي، فائق حسن، حافظ الدروبي، عطا صبري و جواد سليم، ‌اسماعيل شيخلي، بهجت عبوش، عيسي حنا، ‌مديحه عمر، جميل حمودي، فرج عبو، خالد الرحال و هاشم محمد الخطاط، ‌نزيهه سليم، خالد الجادر، ‌زيد محمد صالح، صديق احمد عاشور، محمود صبري، محمد غني حکمت و... و اولين تاريخ آثار ١٨٩١ و آخرين تاريخ آثار ١٩٥٧ است) که در اين مجموعه نه‌فقط از کاظم حيدر که هيچ‌کدام از نقاشان عراقي موجود در نمايشگاه اسمي برده نشده است. نگاه کنيد به کتاب: (العين و اللوحه- شربل داغر- مرکز الثقافي عربي- ٢٠٠٦).
همين نگاه را بالنسبه از مهم‌ترين مجموعه نقاشي‌هاي مصري (متحف في کتاب) صبحي الشاروني- دار الشروق ١٩٩٨ نيز مي‌توان کسب کرد... که در ميان ٦٠ هنرمندي که از پيشگامان هنر نقاشي مصري قلمداد شده‌اند، تنها سه‌نفرشان؛ يعني سيف وانلي و تحيه حليم و انچي افلاطون در نمايشگاه آثاري دارند. اين دو نمونه را به‌خاطر اينکه عراق و مصر بالاترين آثار را از نظر کمي در نمايشگاه دارند آورده‌ام ‌و دوم اينکه نشان مي‌دهد آثار در سطحي نيستند که بتوان آنها را الگوي نقاشي مدرن عرب ناميد.  بنابراين فکر مي‌کنم چنين عنوان فراخ (هنر مدرن ايران و عرب) ‌نيازمند نمايشگاهي با کيفيت و کميت متمايزتري بوده است که مي‌توانسته از مجموعه‌هاي مختلف و نمايشگاه‌هاي دائمي و غيردائمي عرب کمک بگيرد؛ مثلا اردن کشوري که يکي از غني‌ترين موزه‌ها را در اختيار دارد، مجموعه (المتحف الوطني الاردني للفنون الجميله)، نمايشگاهي از ٢٢٣ هنرمند تجسمي عرب که بعد از (معهد العالم العربي) ‌در پاريس مهم‌ترين مجموعه آثار عربي در جهان است. يا در وهله بعد از خود موزه‌هاي هنرهاي معاصر بغداد يا قاهره.
از اين ملاحظات آرشيوي بيشتر مقصودم اشاره به تکثر و تعددي است که در آثار نقاشان عرب وجود دارد ‌و چون‌وچراهايي که درباره (مدرن)بودن و انتخاب آثار مي‌توان کرد و هرچند که اين نمايشگاه را مي‌توان گامي به جلو و دستاوردي مثبت ارزيابي کرد، اما در چنين چارچوب محدودي بيشتر سوءتفاهم را نسبت به نقاشان عرب و مصطلحاتي مانند مدرن و معاصر برمي‌انگيزاند، بي‌آنکه بتواند از نقاشي مدرن عرب که تقريبا پابه‌پاي نقاشي غربي شکل گرفته، چشم‌انداز درستي به مخاطب داده باشد.


گردآوری :  نیکـــــــ زی

منبع : روزنـــــامه شرق

نویسنده : رضا عامری


  نیک زی |  نگاهي به اولين نمايشگاه مشترک نقاشان ايراني و عرب
شنبه 4 دی 1395 - 02:48:38 284 آخرین بازدید : چهارشنبه 29 خرداد 1398 - 12:38:30 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

نیک زی | عکاسی جوهری از حرکت جوهی در آب 4

طنین سازهای بلوچی در سوئد

نیک زی | پیام تسلیت داریوش مهرجویی به مردم ایران

سبک زنده‌یاد محسن وزیری‌مقدم در تولید آثار تجسمی از دیدگاه یک مجسمه‌ساز

نمایشگاه دو نفره «خیال‌های رنگی ما» آنا نعیمی و سیاوش ریاحی

شهرام ناظری به پیشنهاد شکایت علی مطهری پاسخ داد

نیک زی | منش گالری داری(گفتگو روزنامه شرق با لیلی گلستان و حسین چراغچی)

کنسرت- نمایش «سی» همایون شجریان و سهراب پورناظری دوباره اجرا می شود

نیک زی | آثار بابک گرمچی با موضوع شاهنامه فردوسی در روز گرامیداشت فردوسی

یادی از مهدی اخوان ثالث در بیست و هشتمین سالمرگ وی

فیلم جنجالی رضا درمیشیان وارد فازجدید حاشیه شد

کنسرت جالب و دیدنی کیهان کلهر و تریو رامبرانت

بهترین فیلم‌های 2018از نگاه نشریه معتبر«سایت‌اندساند» معرفی شدند

انتقاد بهروز غریب‌پور از بی توجهی به عروسک‌ها در ایران

نیک زی | رونمایی از پوستر جشنواره جهانی فیلم فجر در برلین

نیک زی | یک طراحی مینیمال جالب خانه

نیک زی | گالری‏ های تهران در ماراتن آخرسال

همدردی ((نوید محمد زاده )) با زلزله‌زدگان کرمانشاه

نیک زی | کنسرت بی‌کلام‌ کریستف رضاعی در نیاوران

کاهش محکومیت حبس سه خواننده سرشناس ایرانی

نیک زی | شهاب حسینی و تجربه جدیدی در عرصه تئاتر با نام «اعتراف»

آموزش رایگان تنبور به زلزله‌زدگان روستاهای سرپل ذهاب

نیک زی | روخوانی «شب هزار و یکم» همزمان با تولد بیضایی

علی نصیریان درباره جشن خانه سینما چه گفت ؟؟

از «جنگ ستارگان» در کن 2018 رونمایی می شود

نیک زی | دیدار با تابلوهای ناتورالیسم در «باغ بهشت»

«صدای آرچر» وارد بازار کتاب شد

دیوار مکزیک و وایرال شدن ترامپی دیگر در دنیای سریال‌های تلویزیونی

ابوالحسن داودی از عبدی به عنوان گریم‌خورترین بازیگر تاریخ سینمای ایران می گوید

حواشی پیرامون صحت آثار ارائه شده در نهمین حراج تهران / عکس

نیک زی | موزه «ننه مکرمه» در خطر تعطیلی

این هفته «کنج دیجیتال» با «دیجیریدو» از «رویای از دست رفته آرامش» رونمایی می کند

نیک زی | کنسرت پنج زبانه گروه ستاره قطبی برای بانوان

رونمایی از مستندی درباره‌ی مُد

نیک زی | یک طراحی مینیمال متفاوت وسط جنگل

نیک زی | کنسرت شهرام ناظری با ارکستر سمفونیک سیدنی

«بازگشته» نازنین علایی‌نیا در گالری ایوان در یک نگاه

نیک زی | ترجمه رمان برگزیده پولیتزر2016

روزنامه جوان سخنان مریلا زارعی را دستمایه ای برای انتقاد از بهرام رادان و مهتاب کرامتی کرد

«سایه‌وار» آلبوم مشترک مسعود شعاری‌ و پژمان حدادی‌ منتشر شد

سایه تخریب خانه پدر شعر نو را از فهرست میراث ملی ایران خارج کرد

نیک زی | نمایش 9 فیلم آلمانی شهید ثالث در سینماتک

سیر و سفر «کوپال» در امریکا

نیک زی | نگاه هنرمند باید روبه جلو باشد

مدیر حراج تهران از وام دهی بانک‌های بزرگ دنیا با ضمانت اثر هنری می گوید

نیک زی | پایان فیلم جدید کاهانی در تایلند

زخمی‌شدن 14 نفر در کنسرت «بک استریت بُویز» به علت شرایط بسیار بد آب و هوایی در اوکلاهما

نیک زی | «الکسی باتالوف» بازیگر سرشناس سینمای روسیه در سن 88 سالگی در مسکو درگذشت

نیک زی | نمایشی رمان «1984» شکنجه‌های داستان «اورول» را با بی‌رحمی تمام در استرالیا

نیک زی | نمایش «ازدواج رنگ‌ها» در یک نگارخانه