0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | نگاهي به اولين نمايشگاه مشترک نقاشان ايراني و عرب


(درياي آونگان)، نمايشگاهي محدود و معدود


درياي آونگان استعاره‌اي از تنفس ريه‌هاي جزرومدي دريا در هارموني يک شبانه‌روز کامل است؛ دريايي که در شب ارتفاع مي‌گيرد و در روز حضيض خود را تجربه مي‌کند، جرياني آونگان بين زمين و آسمان که ما را به ياد کارهاي مونه‌پل کله، کاندينسکي و... و فضاهاي سوررئال و دريايي (مکتب اسکندريه) مصر با نقاشاني چون محمد ناجي و محمد سعيد و مرگريت نخله مي‌اندازد... .
اما ظاهرا دريا تا به اينجا برسد و ريه‌اش از هواي غبارآلوده تهران پر شود، عقب نشسته و به درياچه‌اي محدود تبديل شده و اين استعاره را به استعاره‌اي حشو بدل کرده است... .
 ***
با توجه به سطح معدود و محدود آثار عربي نمايشگاه و با ملاحظه‌اي آرشيوي درمي‌يابيم بيش از آنکه سندي فرهنگي در شناخت و تجربه مدرنيسم و هنر منطقه باشند، نشان‌دهنده صدمه و تنشي تاريخي‌اند. چگونه ممکن است، مرکز و موزه‌اي که داراي اسناد و گنجينه‌اي از مهم‌ترين آثار هنري جهان است، وقتي بعد از نزديک به ٤٠ سال فعاليت، نمايشگاهي از آثار کشورهاي همسايه يا خاورميانه و منطقه مي‌گذارد، چنين تنگ‌دستانه با (منطقه) روبه‌رو مي‌شود و تازه در نمايشگاهي چنين محدود با مشکلاتي بزرگ و از اين دست روبه‌رو مي‌شويم که مثلا هنرمند اقرب‌المقربين همسايه خود؛ يعني (عراق) را- که در ايران علاوه بر سفارت، چند کنسولگري و مرکز فرهنگي دارد- به‌جاي (رافع ناصري)، ‌(رأفت نصيري) بنويسيم؟‌! [يا (مليحي) نقاش مرد را مؤنث کنيم و (مليحه) بنويسيم يا برعکس تحيه، نقاش زن، را به اقتداي فارسي خودمان (تحيت) کنيم؟‌!]
هر چند به نظر مي‌رسد اينها مشکلات ترجماني است و ظاهرا ما با ترجمه فکر کرده‌ايم و اين آسيب در نقاشي ما هم استمرار يافته و به‌جاي کوبيدن خانه همسايه، مواد و ملات کارمان را از جغرافياي انگليسي‌زبان اخذ کرده يا به عاريه گرفته‌ايم، اما بايد فکر کنيم که اين عاريه‌ها و مستعارهايي که در فرهنگ ما جا افتاده‌اند، صدمه و تنشي ناقابل نيستند، به‌ويژه اينکه ما مدرن را به تاريخي بالنسبه واقعي حوالت داده - سال ١٩٤٠ تا ١٩٩٠- و تعريف کرده‌ايم؛ يعني منظور مدرني است که درحال‌حاضر پشت‌سر ماست و به اين معنا ما مفهوم مابعد مدرن يا پسامدرن را نيز بر هر دو لنگه خود گشوده‌ايم و چنين نمايشگاهي مي‌توانست صدمه‌ها و پروبلم‌هاي نقاشي يک دوره و يک منطقه را بازتاب دهد و ظاهرا هدف هم برمبناي کاتالوگ نمايشگاه از چنين رويکردي خبر مي‌داد: (هدف از برگزاري نمايشگاه تنها به‌نمايش‌گذاشتن اين آثار در عرصه داخلي و بين‌المللي نيست، بلکه دنبال‌کردن برنامه‌اي منطقه‌اي است. اين نمايش در تهران بخشي جدايي‌ناپذير از رويکردي منطقه‌اي است که نمايشگاه‌هاي پيش‌رو در مصر و اردن آن را برجسته‌تر مي‌كند.(
و براي يک کار منطقه‌اي و براي اينکه از رابطه‌مان با ديگري حفاظت کنيم و هم بتوانيم قدرت خود را روي امکانات خاص نقاشي خود بگشاييم، نياز به تمهيدات بيشتري داشتيم. به‌ويژه که اين ديگري با ديگري (غربي) تفاوت و مشابهت‌هاي زيادي از نظر فرهنگي و تاريخي با ما دارد.
و اين يعني اين نمايشگاه مي‌توانست از زاويه‌اي تطبيقي به شناخت رخدادهاي نقاشي مدرن در منطقه و (صدمه)هاي آن ياري برساند و حتي با تنوع کشورهاي عربي مي‌توانستيم ببينيم در نقاشي و خط و در هنر موسوم به بومي يا (هويت) مشابهت‌هاي کم‌وبيشي بين نقاشي ايراني و عربي تا کجاست و ناکجا نيست و عناصر مسافر بين فرهنگ‌هاي مجاور و محلي را که مثلا در نقاشي‌هاي موسوم به بومي ما حضور دارند ريشه‌يابي کنيم يا بفهميم در نصف‌النهار خطوطي مشترک که زندگي مي‌کنيم، چقدر از خط و خال همديگر را مي‌فهميم يا نمي‌فهميم- و حس نکنيم تنها از زاويه‌اي مارکتي و کريستي‌مآبانه نمايشگاه برپا کرده‌ايم- پس بايسته بود تا از چشمي مسئولانه‌تر به اين موضوع نگاه مي‌کرديم؛ مسئوليتي که احتمالا اين اجازه را نمي‌دهد که (جرجيس)وار بنيادي را پيدا کنيم (‌احتمالا به ضرب همين دوستي‌ها و دسته‌بندي‌هاي مرسوم) ‌و دچار مشکلاتي چنين شويم و حداقل بايد پرسيده مي‌شد آيا اين بنياد تاکنون در کشورهاي عربي يا غربي نمايشگاهي هم داشته است يا نه؟ و درضمن بهانه‌اي مي‌شد تا چند نقاش و هنرمند عرب را دعوت کنيم.
 ***
هرچند از زاويه چيدمان نشان داده‌ايم که ما به موقع مي‌توانيم از شعارها بهترين بهره‌ها را ببريم. ورودي نمايشگاه با نزديک به ١٠ اثر بيشتر شعاري نقاشان فلسطيني تزئين شده. هرچند مسئله فلسطين در منطقه با ما و عرب‌ها نقاط مشترکي را رسم مي‌کند، اما در اينجا تبديل به امر حاشيه‌اي مي‌شود که به‌خاطر استراتژي‌هاي خاص خودمان است، ‌تا مسئله گفت‌وگوي هنري. و دوم اينکه حضور نقاشي‌هاي ايراني در کنار نمايشگاه آثار نقاشان عرب چه کارکردي دارد؟ يا ندارد؟‌ جز استراتژي يا سياستي که اين موضوع را به‌وجود مي‌آورد که نقاشي‌هاي ما يک سروگردن از کارهاي عربي جلوتر است. اين چيدمان از همان ابتدا مخاطب را برابر اين پرسش قرار مي‌دهد ‌که آيا هدف اين نمايشگاه نگاهي انتقادي و گفت‌وگويي يا شناخت تأثير و تأثرات و احيانا استفاده از تجارب هنرمندان منطقه است يا مسئله صرفا ابراز حضور ماست؟ اين پرسش نخست در سطح تکنيکي و ابعاد چيدماني و بزرگ و کوچکي آثار عربي خود را نشان مي‌دهد و بعد در انتخاب آثار و در جايي که قرار است با تاريخ نقاشي مدرن عربي آشنا شويم، اولين اثر در اين مجموعه از امارات است... [‌که سابقه‌اي در تاريخ نقاشي عربي ندارد]... و جالب اينکه نقاشان اماراتي، سعودي و بحريني با هفت يا هشت تابلو در نمايشگاه حضور دارند.
مثلا از اردن که يکي از مراکز مهم نقاشي معاصر عرب است، تابلويي نيست... و اين رفتارها نمايشگاه را بيشتر به نوعي بازاريابي در شکل کودکانه‌اش بدل کرده است... يا خود انتخاب بروشور نمايشگاه بيشتر ما را به ياد هنر عاميانه شرقي مي‌اندازد و نوعي سقاخانه خودمان تا مدرن.
و سؤال ديگر اينکه با توجه به کميت و کيفيت پايين مجموعه آثار عرب، آيا قرار است نمايشگاه به همين شکل با آثار ايراني در سطح منطقه‌اي برگزار شود يا فقط آثار عربي در آن نمايشگاه موجود خواهند بود؟... اين پرسش ازآن‌رو اهميت دارد ‌که در کشورهاي عربي مثلا اردن يا مصر که صاحب بزرگ‌ترين مجموعه‌هاي هنرمندان عرب هستند، (برجيل) با اين بضاعت ٤٠ تابلو مي‌تواند هماوردي کند يا موضوع تبديل به (زيره‌بردن به کرمان) ‌مي‌شود.
براي نمونه اگر بخواهيم دقيق‌تر به انتخاب‌ها نگاه کنيم، (کاظم حيدر) در مهم‌ترين مجموعه هنري عراق حضور ندارد. مجموعه‌اي به نام (متحف الفنانين الرواد) (‌موزه هنرمندان پيشگام) و کتاب و کاتالوگي به نام (دايره هنرهاي تجسمي، ‌وزارت فرهنگ و رسانه عراق- بدون تاريخ که اسامي نقاشان مدرن عراق را چنين عنوان کرده است: (عبدالقادر رسام، عاصم حافظ، محمد صالح زکي، عبدالکريم محمود، اکرم شکري، قاسم ناجي، فائق حسن، حافظ الدروبي، عطا صبري و جواد سليم، ‌اسماعيل شيخلي، بهجت عبوش، عيسي حنا، ‌مديحه عمر، جميل حمودي، فرج عبو، خالد الرحال و هاشم محمد الخطاط، ‌نزيهه سليم، خالد الجادر، ‌زيد محمد صالح، صديق احمد عاشور، محمود صبري، محمد غني حکمت و... و اولين تاريخ آثار ١٨٩١ و آخرين تاريخ آثار ١٩٥٧ است) که در اين مجموعه نه‌فقط از کاظم حيدر که هيچ‌کدام از نقاشان عراقي موجود در نمايشگاه اسمي برده نشده است. نگاه کنيد به کتاب: (العين و اللوحه- شربل داغر- مرکز الثقافي عربي- ٢٠٠٦).
همين نگاه را بالنسبه از مهم‌ترين مجموعه نقاشي‌هاي مصري (متحف في کتاب) صبحي الشاروني- دار الشروق ١٩٩٨ نيز مي‌توان کسب کرد... که در ميان ٦٠ هنرمندي که از پيشگامان هنر نقاشي مصري قلمداد شده‌اند، تنها سه‌نفرشان؛ يعني سيف وانلي و تحيه حليم و انچي افلاطون در نمايشگاه آثاري دارند. اين دو نمونه را به‌خاطر اينکه عراق و مصر بالاترين آثار را از نظر کمي در نمايشگاه دارند آورده‌ام ‌و دوم اينکه نشان مي‌دهد آثار در سطحي نيستند که بتوان آنها را الگوي نقاشي مدرن عرب ناميد.  بنابراين فکر مي‌کنم چنين عنوان فراخ (هنر مدرن ايران و عرب) ‌نيازمند نمايشگاهي با کيفيت و کميت متمايزتري بوده است که مي‌توانسته از مجموعه‌هاي مختلف و نمايشگاه‌هاي دائمي و غيردائمي عرب کمک بگيرد؛ مثلا اردن کشوري که يکي از غني‌ترين موزه‌ها را در اختيار دارد، مجموعه (المتحف الوطني الاردني للفنون الجميله)، نمايشگاهي از ٢٢٣ هنرمند تجسمي عرب که بعد از (معهد العالم العربي) ‌در پاريس مهم‌ترين مجموعه آثار عربي در جهان است. يا در وهله بعد از خود موزه‌هاي هنرهاي معاصر بغداد يا قاهره.
از اين ملاحظات آرشيوي بيشتر مقصودم اشاره به تکثر و تعددي است که در آثار نقاشان عرب وجود دارد ‌و چون‌وچراهايي که درباره (مدرن)بودن و انتخاب آثار مي‌توان کرد و هرچند که اين نمايشگاه را مي‌توان گامي به جلو و دستاوردي مثبت ارزيابي کرد، اما در چنين چارچوب محدودي بيشتر سوءتفاهم را نسبت به نقاشان عرب و مصطلحاتي مانند مدرن و معاصر برمي‌انگيزاند، بي‌آنکه بتواند از نقاشي مدرن عرب که تقريبا پابه‌پاي نقاشي غربي شکل گرفته، چشم‌انداز درستي به مخاطب داده باشد.


گردآوری :  نیکـــــــ زی

منبع : روزنـــــامه شرق

نویسنده : رضا عامری


  نیک زی |  نگاهي به اولين نمايشگاه مشترک نقاشان ايراني و عرب
شنبه 4 دی 1395 - 02:48:38 201 آخرین بازدید : سه شنبه 20 آذر 1397 - 18:56:42 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

نیک زی | «خندوانه» بدون خنده پخش شد

فیلم «دژاوو» رایا نصیری در گروه هنر و تجربه اکران شد

حواشی و دلائل لغو پخش مصاحبه‌های فرمان((ناصرملک مطیعی))

«ریکاردو موتی» به ایران می آید

نیک زی | حکایت دست‌ها در آثار سیاه‌قلم یک نقاش

نیک زی | انیمیشن «لایت سایت» سی امین جایزه جهانی‌ خود را گرفت

داوران کلکته به «کوپال» رای دادند

ثبت جهانی نت نوشته‌های مرتضی محجوبی

نیک زی | آیین موزه برتر مراسمی فراتر از مسابقات

مستند های نهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران وارد عرصه رقابت شدند

«ملکه تِرا» داستانی دیگر از نویسنده دراکولا ترجمه شد

خبرهای داغ سینما تحت تاثیر تحریم‌

نیک زی | صنایع دستی و محیط زیست همراه هستند

تسلیت به هموطنان عزیز اهوازی در حمله مرگبار تروریستی به رژه نظامی

نیک زی | «مارکس و عروسک» مهاجر ایرانی برنده جایزه «گنکور» فرانسه

نیک زی | بازنویسی فیلمنامه «صورت زخمی» توسط برادران «کوئن»

گردهمایی «هم‌پا» یان پس از 10 سال

دو مستند جدید در برنامه گروه هنر و تجربه قرار گرفت

نمایش «اسرافیل» آیدا پناهنده در بخش رسمی BFI

«یادگار ماندگار» 110 پیشکسوت اهل قلم در موزه هنرهای معاصر فلسطین

هنرمند ژاپنی پس از 40 سال با اثرش در تهران دیدار کرد

شصت‌سال آثار موسیقی سینمای هندوستان در کنسرت نوستالژی هند

نیک زی | پیمان خاکساراز رونویسی از ترجمه‌های قبلی می گوید!

«تنهایی پرهیاهو» به روایتی متفاوت

نیک زی | ترکیه با هالیوود در تولید فیلم مولوی مشارکت می کند

«تقدیم به ایتالو کالوینو» منصور صلواتی بروی صحنه رفت

نیک زی | «آیسو» آخر فروردین‌ماه خواهد نواخت

نادر مشایخی درباره «یک سال با باخ» می گوید

نیک زی | صدور مجوز کنسرت کیهان کلهر در همدان

«پروژه‌های آینده» معماران ایران برنده جشنواره جهانی هلند

درآمدزایی حاشیه‌ساز برنامه مهران مدیری

نیک زی | «لانتوری» در استانبول

نیک زی | نخستین آلبوم محمدرضا فروتن در بازار

جایزه نوبل ادبیات 2018 لغو شد

«آدم خانگی» برنده جایزه بهترین انیمیشن جشنواره بین‌المللی NEZ هند شد

اشکان خطیبی مجری «پنج ستاره» شد

«حمید حامی» هم برای «اوج» در نماهنگ «دعوتنامه» می خواند

تعداد فالوور معیار انتخاب بازیگران توسط تهیه کنندگان سینما

«تام هنکس» همسایه بدخلق خانواده ایرانی می شود

«مالاریا» با سه جایزه از سانفرانسیسکو آمد

نیک زی | افتتاحیه «ضدترامپ» جشنواره برلین

نیک زی | یک طراحی بسیار متفاوت آمیخته با طبیعت

شش دهه تصویرگری در «ما تصویرگر هستیم» در خانه هنرمندان برقرار است

دور جدید اجراهای تئاتر مستقل تهران به روی صحنه

نیک زی | انتشار «روش تحقیق در هنر و طراحی»

«چتر ژاپنی» توکاروا با ترجمه دوائی منتشر شد

بحران کم آبی از دید هنرمندان در نمایشگاه «آب»

جایزه‌ ادبی «واو» (آثار داستانی متفاوت) برای چهاردهمین دوره فراخوان داد

«حمید هیراد» تنها نیست! نگاهی به پدیده لب‌خوانی خواننده‌ها در کنسرت

نیک زی | عرضه نقاشی‏هایی روی تخته‏گوشت آشپزخانه