0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | نگاهی به ٣ نمایش ماتریوشکا، آشپزخانه و تئاتر سعدی تابستان ٣٢



حسین کیانی در زمینه تئاتر ایرانی و با بهره مندی از نقطه نظرات انتقاد اجتماعی همواره یکی از پایه های اساسی تئاتر این روزهای ماست و البته پارسا پیروزفر هم در این سال ها همواره بر وجوه منتقدانه در آثارش تأکید کرده است و شاید گلن گری گلن راس از دیوید ممت نقطه عطفی از این لحاظ باشد که در برداشت اخیرش از آنتوان چخوف نیز تأکید دوباره ای بر این موضوع می کند، البته با این تفاوت که این بار از منظر طنز به آن می پردازد. محمدحسن معجونی هم این بار یکی از تندترین متن های نمایشی قرن بیستم را به صحنه آورده است که در آن آرنولد وسکر ایرلندی آشکار و پنهان انتقاداتش را بر سرمایه داری حاکم بر انگلستان وارد مي كند. البته معجونی خواسته زهر تندروی های متن وسکر را بگیرد چون دیگر زمانه اکنون با 50، 60 سال پیش متفاوت است و از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی ایران و انگلستان هم نوع مواجهه را تغییر داده است. در آنجا مواجهه ملیت ها دلیل اصلی شکل گیری آشپزخانه است و در اینجا حضور کارگران در یک آشپزخانه تنها دلیل مواجهه شده است. به هر رو این سه نمایش را که هر یک به نوعی می تواند بیانگر تئاتر متفکر باشد، در کنار هم مرور می کنیم:


ماتریوشکا


ماتریوشکا


داستان های مطرح شده در نمایش ماتریوشکا، درواقع در پایان قرن نوزدهم می گذرد و دربرگیرنده نیازها، حسرت ها و ضرورت های طبقه متوسطی است که دارد در روسیه تزاری رشد می کند و البته این خود می تواند انگیزه تحرکات بیشتری باشد که منجر به انقلاب بلشویکی اکتبر 1917 می شود، اما در این مقاله، هدف همان بررسی فرمالیسم است که در آن شکل نوشتار و اجرایش برجسته خواهد شد چون محتوا آشناست، دست کم برای آنانی که چخوف را خوانده و آثارش را در صحنه دیده اند؛ بزرگ مردی که برخلاف آنچه که به ضرس قاطع بورژوا تلقی می شود، همواره با دردمندی های همه طبقات روسیه قرن نوزدهم همراه بوده است و چه بسا همین روشنفکران و روشنگران بودند که با آگاهی بخشی به قشر متوسط باسواد توانستند زمینه های رشد کلان جامعه را با برهم زدن سیستم منحوس پادشاهی (تزاری) فراهم کنند. چنانچه تبر داستایفسکی در جنایت و مکافات و بیچارگان و منفعلان به بن بست رسیده آثار کوتاه و بلند داستانی و نمایشی چخوف و آنان که در حاشیه و به تعبیر گورکی در اعماق واقع شده اند، خبر از تحول بنیادین در روسیه تزاری می دهند و این همان فرمی است که ما را متوجه دردانگیزی جامعه خواهد کرد و چه بسا چخوف با طنز (آیرونی) این تلخی را از درد و آه می کاهد. شاید فقط تولستوی باشد که به دلیل آرمانی بودنش است که همه را از جنگ ها (چالش ها) پرهیز می دهد تا که صلح (آرامش) به زندگی آدمیان تسری یابد و البته که این رویکرد ریشه در دین مسیحی و مذهب ارتدکس دارد و این نگاه متافیزیکی جایگاهی در نظام کمونیستی شوروی پس از انقلاب اکتبر ندارد و البته که همچنان در روان آدمیان سراسر دنیا ذی نفوذ است.

ماتریوشکا را اگر قرار باشد از منظر فرماليسم بررسی کنیم، به قاعده ساختار و شکل موجود در این نمایش که در متن وابستگی شدید به خاستگاه ذهنی و اندیشگانی آنتوان چخوف در داستان های کوتاه طنزش دارد، با کلید واژه طنز (آیرونی) و مینی مالیسم (خرده پیرنگ) مواجه خواهیم شد. همچنین در اجرائی که پارسا پیروزفر در نظر گرفته است، به دلیل تک بازیگربودن واژه مونودرام در آن برجسته خواهد شد. البته اجرائی که باز هم به دلیل ایجاز در وسایل صحنه، لباس، نور و... یادآور مینی مالیسم خواهد شد.

و درنهایت طنزی است که در آن وجه کمدی غالب است و فقط در اپیزود اول، عطسه این طنز حالت ویرانگرتری یافته است وگرنه مابقی همان حال وهوای نمایش نامه های کوتاه چخوف را دارند که طنزشان لطیف است، اما او در نمایش نامه های بلندش همواره به سمت تراژدی شدن پیش می رود. در آنها همواره قتلی، مرگی یا فروپاشی و اضمحلالی نمایان است. در ایوانف، زنی بر اثر بیماری می میرد و مردش بی تفاوت است. در مرغ دریایی پسر جوانی با شلیک گلوله خودش را می کشد. در سه خواهر مردی در دوئل از پای درمی آید. در دایی وانیا مردی برادرزن سابق و دخترش را استثمار کرده است. در باغ آلبالو یک باغ قدیمی ویران می شود. هدف، پرداختن به یک وجه از وجوه دوگانه ای است که چخوف در طنزش اصرار بر آن دارد.

پارسا پیروزفر نیز در ماتریوشکا خود به تنهایی یک تنه این همه نقش را بازی می کند. این نمایش می تواند یک مونودرام باشد که در آن توانایی فردی و خلاقه یک بازیگر بیشتر نمایان خواهد شد تا هدفی روان شناسانه در آن مطرح باشد. به هررو پارسا پیروزفر می تواند این نقش ها را با تغییر صدا و فیگور بازی کند. او 30 نقش را به تنهایی بازی می کند که پیش از این بازی تک نفره میکائیل شهرستانی در مویه جم با 25 و در سحوری با 16 نقش زبانزد بود و البته در اینجا می توان تسلط ویژه پارسا پیروزفر را یادآور شد که در اجرای اخیرش در تماشاخانه پالیز نسبت به اجرایش در ناظرزاده کرمانی بسیار دقیق تر و ظریف تر نیز شده است. او توانسته در هماهنگی لازم در تغییر صداها بکوشد که هر صدایی تفکیک شده نسبت به صداهای دیگر شنیده شود. همچنین در صورت نیاز فیگورها نیز پیوسته تغییر می کند که ماهیت نقش ها و جدایی منش ها و مرام ها ولو به شکل ارائه تیپ مشهود باشد.

لباس واحد یک بازیگر و استفاده از کلاه و شیوه های راه رفتن و ایستادن در ایجاز صحنه و بازی کمک بسیاری می کند، چون در صحنه آرایی نیز یک میز و صندلی و یک آباژور و مقداری کاغذ و قلم کلیت آن چیزی است که هر هشت تابلو را درهم می تند و این تنیدگی شناسای کمینه گرایی است که منطقا ما را به وجد می آورد که چه زیباست که توش و توان بازیگر این همه حذف را تاب می آورد. درواقع تیاتر ما این روزها به دنبال چنین رویکردی است که بتواند به تدریج استقلال مالی و فراتر از آن شکوه خلاقه اش را برای جذب مخاطبانش بیابد. اگر در این کار به دنبال اشتباه بگردیم، نیاز به ذره بین است؛ چون مخاطب آن قدر درگیر قصه های ناب چخوف نازنین و ریزه کاری های بازی پیروزفر می شود که دیگر فرصت خیلی دقیق شدن را از مخاطبش می رباید و به ناچار آن حظ بصری است که سد بزرگی است از یافتن اشکالات زیر ذره بین!


آشپزخانه


آشپزخانه


آشپزخانه نمونه ای است از یک جامعه برهم ریخته و ناعادل. کارگران فقط باید کار کنند و سر به زیر باشند و در آن مهر و عطوفتی هم انگار نباید باشد و اگر هم باشد، شکل پیش پاافتاده و تقلیل یافته تر آن باید در دسترس باشد. این همان ضد منطقی است که حال انسان را خراب می کند؛ چون به تعبیر درست تر انسان عادل و آزاد است و این فطرت و میل درونی انسان است و اگر جز این باشد، علیه او حتما آشوبی نیز خواهد بود که دوباره آزادی و عدالت،  محور اصلی روابط آدم ها در هر جامعه ای باشد.

اینان هر روز می آیند که فقط کار کنند بنابر همان تعریفی که کارفرما روا داشته است؛ اما روزشان پر آشوب است؛ چون از درون ارضا نمی شوند و به تعبیر بهتر، انسان فقط ماده نیست که بنابر نیازهای مادی بتواند زیست خود را بگستراند؛ بلکه انسان ابعاد دیگری هم دارد و در آن نیازهای عاطفی و روانی نیز باید لحاظ شده باشد و این همان حلقه مفقوده ای است که آرنولد وسکر در آشپزخانه به آن می پردازد؛ اما مسیری خطی است که داده پردازی ها سوار بر پیرنگ پر چالشی است که در آن قهرمان یک آشپز به نام پیتر (با بازی مازیار سیدی) است و ضد قهرمان صاحب رستوران (سام دولتی) است و هر دو اینها به قاعده درستی برگزیده شده اند که هر یک بنابر جنس بازی و نوع فیزیک بدنی بتواند بیانگر چالش اصلی درام باشد و این هم نکته بارزی است که اجرای معجونی را در مسیر درست چالش ها برای بیان اندیشه متن قرار می دهد؛ ضمن آنکه آن خط مشی متن وسکر هم بار سیاسی اش کم رنگ تر و از آن سو بار معنایی اش مترادف با اصول روان شناسانه (روان شناسی اجتماعی) خواهد شد. در این چالش درنگی درست اتفاق می افتد که بدانیم این راه هموار نخواهد شد؛ مگر تجدیدنظر اساسی صورت گیرد و کارفرما علاوه بر جبران نیازهای مادی به دنبال احترام و ارزش قائل شدن کارگران و کارکنانش باشد.

اینها عصبی اند؛ یعنی یک جریان عصبی تندوتیز و فراتر از اینها، بسیار ویرانگر بر فضا حاکم است. دلیلش چه می تواند باشد؛ مگر نه اینکه به کارگر باید کار داد و به ازای آن دستمزد خوب گرفت؟! اینها پرسش های اساسی ضد جهان سرمایه داری است و همیشه سوسیالیست ها درباره اش موضع گیری کرده اند و همیشه هم در این بگیروببندها، جهان سرمایه کار خودش را کرده و آن طور که باید و شاید حق و حقوق زیردست ها را رعایت نکرده و در این فرادستی سرمایه داران عدالت ناکام مانده است؛ چون انسان زورمند اهل نابرابری هاست و برای همین همیشه شیب تندی هست که اختلاف طبقاتی را در جوامع مختلف جیغ می زند؛ اما فراتر از اینها را در آشپزخانه داریم می بینیم. به هر تقدیر با همه زحمت ها اینها دارند زندگی می کنند و دستمزدشان نیز خیلی بد نیست! اما اینها احترام نمی بینند و برایشان ارزشی قائل نمی شوند.

انگار حیوانی هستند که به ازای کارشان باید بخورند و استراحت کنند که جان دوباره ای بیابند برای چپاول شدن. این احترام فراتر از بنیان های مادی دلالتی آشکار بر روح و وجدان درونی آدم ها می کند که از بین رفتنش، ریشه همه اغتشاشات است. وسکر ایرلندی در انگلستان یک قربانی است. او خود را یک استعمار شده می پندارد و البته در اجرای معجونی از این وجوه متنش چشم پوشی شده است که بتوان به همان اختلافات درونی که در یک فضای مشترک متجلی می شود، بپردازد. در اینجا این آدم ها فقط باید کار کنند و البته این کارکردن ها نمی تواند مسیر انسانی را بر آنها بگشاید. اینها فقط مثل الاغ کار می کنند. این همان مسئله ای است که دردشان را تشدید می کند؛ وگرنه نباید مثل سگ و گربه با هم گلاویز شوند و بگومگوهایشان بسیار زننده و برخورنده باشد.


تیاتر  سعدی، تابستان 32


تیاتر سعدی ، تابستان 32


حسین کیانی علاوه بر روحوضی و تعزیه اِشراف کاملی بر فرهنگ و خرده فرهنگ های ایرانی دارد و به قاعده می تواند از آنها بنابر ضرورت اجرائی اش بهره وری نمایشی کند. او در نمایش تیاتر سعدی تابستان 32، به دنبال ارائه بخشی از نمایش موزیکال ایرانی و نمایش مضحک ایرانی است. او در اینجا بدون توجه به اصالت های فرم گرایانه، براساس نوعی نگاه تجربی برای آزمودن تکنیک ها و شیوه های نمایش ایرانی اقدام می کند و هر بار نیز افزوده ای دارد؛ اما این فرم گرایی همه چیز آثارش نیست و حتی بر کلیت آن نیز غالب نمی شود؛ چون حسین کیانی دغدغه مند است و با شعور آگاهانه و در ارتباط با مسائل اجتماعی قلم می زند و اثر نمایشی اش را به صحنه می آورد.  در نمایش اخیرش، با استفاده از زن پوش ها که در مجالس شادی آور زنانه کارکرد دارند و اسباب خنده حضار را فراهم می کنند، بهره لازم را می برد؛ برای اینکه بخش عمده ای از کارش خنده دار شود. البته در این اجرا با حضور نقال، یادآور پیش پرده خوانی نیز می شوند که در آن مجید رحمتی با دایره می نوازد و می خواند و دو زن پوش هم باید ادا و اطوار در بیاورند. از آن مهم تر اجرای باغ آلبالوی چخوف است؛ بنابراین می توان گفت به دنبال احیای یک نمايش مضحک است. اول اینکه بازیگران نسخه در دست گرفته اند؛ یعنی نمايش می خوانند. دوم اینکه روال نمایش موزیکال است. سوم اینکه نمایش شادی آور و دقیق تر بگوییم مضحک است. خود این ماجرا توأم با یک دراماتورژی است که ما را دچار فعل و انفعال دقیق تری می کند که چگونه باغ آلبالو به راحتی و موجز اجرا  شود؟!

بازیگران در نمایش های نزدیک به هم چندان فرصتی برای بازنمایی و بازآفرینی نقش های تازه تر و عمیق تر یا ندارند و اگر هم داشته باشند بازهم به حداقل ها بسنده می کنند، برای همین به اجبار بازی هایشان کمتر خلاقه و بیشتر تکراری نمایان خواهد شد. یعنی امیررضا دلاوری چندان بازی اش با بازی در نمایش همسایه آقا تفاوتی ندارد. یا شیوه خنداندن شهرام حقیقت دوست آن چنان فاصله ای با نمایش مضحکه شبیه قتل ندارد. بنابراین باید بازیگران درنگ کنند و این را به نفع خود بدانند که اگر هر فرصت را یک جنبش تازه در نظر بگیرند، آن گاه رفتارشان حیاتی تر و هنرشان نمایان تر خواهد شد. وگرنه این درجازدن ها فقط انجام وظیفه است و این دقیقا همان بزنگاه کار هنری با دیگر کارهایی است که در مدار روزمرگی به تکرار و سرانجام مرگ می انجامد.

یکی از موارد فنی که به زیبایی شناسی در کلیت اثر منجر می شود، استفاده از نورپردازی و تلفیق درست آن با صحنه آرایی موجز است. در ته صحنه یک نیم دایره از پارچه سفید است که همین خود بسترساز ورود و خروج رنگ های متنوع از طریق فیلترهای نوری است. به هر روی، باید تنوعی در فضا باشد و رنگ می تواند نقشي اساسی در این زمینه بازی کند. همچنین ایجاز در صحنه که بیانگر باغ آلبالو خشکیده و بی توشه است، می تواند هم پایان بخش اندوه بار آن نمایش باشد و هم حال وهوای این بازیگران و تئاتر سعدی را در همراهی با شکست کودتای ننگین 32 ابراز کند و این همان حال وهوایی است که شاید به اندازه دو دهه مردم و روشنفکران ایران را بلاتکلیف نگه داشته بود که نخواهند دیگر بر آن فضای خفقان آور پهلوی دوم جنبشي را ابراز کنند.

مخلص کلام اینکه؛ با آنکه می شود فکر و ایده نمایشی حسین کیانی را به چالش کشید اما نمی شود ردش کرد؛

چون بسیار دقیق است در ارائه آنچه می خواهد در صحنه بیان کند. حسین کیانی همیشه تازه هایی دارد.



گــــرد آوری : نیکـــــ زی


منبع : روزنامه شرق

نویسنده : رضا آشفته




  نیک زی |  نگاهی به ٣ نمایش ماتریوشکا، آشپزخانه و تئاتر سعدی تابستان ٣٢
یکشنبه 19 دی 1395 - 12:19:44 260 آخرین بازدید : پنجشنبه 22 آذر 1397 - 01:52:26 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

آلبوم جدید «جی زی» با تم عذرخواهی از «بیانسه»

نیک زی | تور اروپایی خواننده مشکی‌پوش

گریم متفاوت نیکول کیدمن در «ویرانگر»/ عکس

معرفی یک استعداد جدید در کنسرت گروه آوازی تهران (وکاپلا)

نیک زی | اسموتی بری سبز و سالم و تازه و با طراوت برای سر صبح

لیلا حاتمی گوینده‌ی «شهرزاد» در «آخرین داستان» شد

نیک زی | برپایی دومین گردهمایی اعضای کمپین «من طراحم»

ششمین جشنواره بین‌المللی «فیلم سبز» چگونه به کار خود پایان داد ؟

((آوانتاژ)) در اولین حضور خارجی خود ((لایپزیک)) آلمان سفر می کند

نیک زی | برگزاری نمایشگاه «این درخت‌ها به دل آدم نزدیکترند»

«کرد پرتره» نمایشگاهی برای توانمندسازی کودکان زلزله‌زدگان کرکانشاه

کودکان لهستانی بعد از 75 سال به خانه‌ بازگشتند

دور جدید برنامه‌های خانه مینیمال، عصر امروز در کافه کتاب ملکوت

نیک زی | پاراوان‌های نفیس و شاخص کاخ «ملت» به‌مناسبت فرارسیدن عید سعید فطر

نیک زی | لغو کنسرت های (( ادل )) جدی است

نیک زی | یک جا کتابی بسیار جالب برای هم قد کردن کتاب ها

افشاگری علیه بازیگر سرشناس سینما

غلبه ستاره‌های کارتونی بر ستاره های سینما پس از جام جهانی 2018

نیک زی | معرفی برندگان انجمن بازیگران آمریکا

انتشار رمان جدید «خاما» از یوسف علیخانی

30 کارتون علیرضا پاکدل در «بیستُ چاهار»

نیک زی | نمایشنامه‌خوانی «دختر یانکی» در تماشاخانه استاد مشایخی

نیک زی | فیلم سینمایی «ساعت ۵ عصر» در راه اکران

جاماندن «نفس» از دید منتقدان

نیک زی | نقاشی آبرنگ منظره زیبا 3

نیک زی | «کنگوکوما» طراح موزه هنر مدرن در ترکیه

نیک زی | چهارمین جشنواره بین المللی عکس خیام در خانه هنرمندان شهریار و برپایی نمایشگاه گروهی عکس دانشجویان

برندگان لوکارنوی 2018 را بشناسید

نیک زی | دومین نمایشگاه نقاشی رضا رزم با عنوان «پیروزی سزان» برگزار می‌شود

«خنده و فراموشی» روی صحنه عمارت نوفل لوشاتو

در میان برترین‌های قرن ٢١ ، چهار کارگردان ایرانی به چشم می خورند

نیک زی | نمایش آخرین عکس‌های کیارستمی

نیک زی | رمزموفقیت کتاب‌های پرفروش در بازار

نیک زی | خزانه جواهرات ملی ایران - تخت طاووس (تخت خورشيد)

نمایشگاه «مهر» ، آثار ٤٠ نفر از هنرمندان تجسمی ایرانی در شهر استانبول ترکیه برگزار میشود

نیک زی | «تونی اردمان» بهترین فیلم سال اروپا شد

نیک زی | یک نمای بسیار زیبای مینیمال

«و کیارستمی ادامه دارد» در جشنواره فیلم سینما حقیقت

نیک زی | رونمایی از پوستر جشنواره «هشت»

نگاهی به زندگی وآثار ((محمدعلی کشاورز)) را در ویژه نامه ((پاراگراف)) بخوانید

خروج آمریکا از برجام چه تاثیری برمیراث فرهنگی را خواهد داشت ؟

نیک زی | ساخت خانه هنری با مواد بازیافتی

نیک زی | نمایشگاه گروهی عکس «انباشت» در گالری راه ‌ابریشم

«خوک» مانی حقیقی ستاره دار تر می شود : پریناز ایزدیار هم به پروژه جدید مانی حقیقی پیوست

نیک زی | پاسخ بازیگر ایرانی فیلم «تراژدی» به شایعات

نیک زی | گالری‏ های تهران در ماراتن آخرسال

نیک زی | ساخت مبل تراسی با الوار و بلوک سیمانی

هیچکاک در جشنواره کارلووی‌ واری کارگاه آموزشی برگزار کرد !

نیک زی | نشان درجه یک هنرهای نمایشی به آلبرت کوچویی رسید

نیک زی | دال : خلاف جريان رايج نااميدي در حركتيم ( قسمت دوم )