0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»


گنجینه ((چاربیتی)) چهار استاد


انتشارات ماهور به‌تازگی آلبوم موسیقی ((تربت ‌جام)) را شامل آثار چهار استاد موسیقی تربت جام -غلامعلی پورعطایی، نورمحمد دُرپور، عبدالله سَروَر احمدی و غلامعلی نینواز- منتشر کرده است. در این آلبوم، آثاری از ((چاربیتی)) از این استادان آمده است. چاربیتی، یک فرم موسیقی در منطقه تربت ‌جام و خراسان‌ رضوی و جنوبی تا منطقه سیستان است و در واقع فرمی شعری است با چهار مصراع که همان ((دوبیتی)) است و به‌‌اشتباه به آن چاربیتی می‌گویند. در جنوب خراسان گاه به آن ((چارلِنگی)) هم گفته می‌شود. انواع دیگر فرم چاربیتی در موسیقی منطقه تربت‌ جام و باخَرْز عبارت‌اند از مقام‌هایی مانند جمشیدی،‌ هزارگی (هزارهای)، کوهستانی و سَرحدّی. شعر خوانده‌شده در این قطعه از قاضی جلال‌الدین فقهی، شاعر قرن حاضر است. ((جمشیدی)) با پیش‌نوازی مشقِ پِلتان و نوایی نیز در این آلبوم آمده.
این مقام منسوب به ایل جمشیدی از بزرگ‌ترین ایلات منطقه تربت ‌جام است. با تغییر مرزهای شرقی ایران توسط دولت بریتانیا ایستگاه‌های اصلی این ایل (و نیز ایل‌ هزاره) که تربت‌ جام در ایران و هرات در افغانستان بود، از هم جدا و این دو ایل دوپاره شدند. فراموش نکنیم تا نیمه دوم حکومت سلسله قاجار، در هرات سکه به نام شاه ایران ضرب می‌شد. در واقع، موضوع تغییر مرزها در شرق، شمال و غرب ایران به‌هیچ‌وجه تصادفی نبوده است. شعر این قطعه از سعدی است.
اما ((لیلی و مجنون))، داستانی است که در این اثر خواننده قسمتی از آن را می‌خواند. زمانی که مجنون از این جهان در می‌گذرد و او را به زندان لَحَد می‌سپارند، دو مَلَک (نَکیر و مُنکر) در جایگاهش حاضر می‌شوند و از او می‌پرسند: ((رَبِّ تو کیست؟)) مجنون آهی می‌کشد و می‌گوید: آن قدر در عشق لیلی غرق بودم که به روز محشر پروایی نداشتم. در صحرای قیامت خانه‌ای می‌سازم و با لیلی عشق‌بازی می‌کنم... از هر کاری که انجام دادم توبه اولیٰ (بالاترین) می‌کنم به ‌جز توبه از عشق لیلی [خداوند] )). ملائک (نَکیر و مُنکر) که این سخنان را از مجنون شنیدند خواستند او را عذاب دهند و با گُرز گِرانی که داشتند بر او بکوبند. در همان لحظه از جانب خداوند ندا می‌آید که دست از او بردارید و دل شوریده او را آزار ندهید؛ روز قیامت خلایق را جمع می‌کنم؛ او را به بهشت نزد خود می‌برم و به مقصود و مطلوبش می‌رسانم)).
 ((لیلی و مجنون)) در مقام ((سَرحدّی)) اجرا شده و شعر آن مناجات جُنید بغدادی است از کتاب جامع‌السلوک حضرت مولانا شاه اَمانالله نقشبندیه - مجدّد الفِ ثانی از پیروان سلسله طریقت نقشبندیه مجدّدی تربت جام. ((صیاد)) داستانی است که باز خواننده بخش‌هایی از آن را می‌خواند: ((روزی صیادی به قصد شکار به صحرا می‌رود. یک قُمری را روی شاخه درختی می‌بیند. نزدیک می‌شود. از طرف دیگر یک شاهین هم در آسمان قصد شکار قمری را دارد. پرنده که می‌بیند میان دو صیاد، یکی در زمین و دیگری در آسمان گرفتار شده، به درگاه خداوند پناه می‌برد و می‌گوید: خداوندا! هیچ راه و جا و چاره‌ای ندارم. مناجات قمری مستجاب می‌شود و ماری در زمین پای صیاد را می‌گزد و تیر صیاد از کمان رها می‌شود و به سینه شاهین می‌خورد و هر دو صیاد در زمین و آسمان از میان می‌روند: ((قضای خداوند را ندانم که چیست/دوتا زنده مُرد و یکی مُرده زیست/ اگر تیغِ عالَم بجنبد ز جا / نبُرّد رگی تا نخواهد خدا)).
 داستان صیاد در مقامی خوانده می‌شود که امروزه اشتباهاً به آن مقام ((صیاد)) می‌گویند. مرحوم نورمحمد دُرپور، غزل کُشتی‌گیری حضرت رسول (ص) با حضرت علی (ع) را در این مقام می‌خواند و به شهادت فرزند ارشدش، محمد فاروق دُرپور، آن را مقام ((کُشتی‌گیری)) می‌نامید. بعدها مقام ((صیاد)) را از روی مقام ((کُشتی‌گیری)) برداشتند. شعر مقام کُشتی‌گیری در فرم غزل و احتمالاً از مولوی یا شاعری با تخلّصِ طالب است.
همچنین نورمحمد دُرپور به شیوه پیشینیانِ خود به هر یک از شیوه‌های خواندن یک مقام ((لحن)) می‌گفت، مثلا لحنِ یاسینِ مُریدار - که استادش بود - یا مقام جمشیدی به لحنِ یاسین مریدار. در اینجا لحن نه به معنای مقام و نغمه، بلکه به معنای برداشت و شیوه درک و دریافتِ باطنی یک استاد از یک مقام است.
مرحوم غلامعلی پورعطایی نام این اجرای خود را که شعر آن از شمس‌الحق مجدّدی نقشبندی است ((از عیش باده نوشان)) گذاشته بود.  دوبیتی و چهاربیتی از معروف‌ترین آوازهای متداول در نواحی جنوب خراسان هستند که همراه با دوتار خوانده می شوند.
((ذکر لا اله الّا الله)) از ذکرهای مراسم دراویش نقشبندیه مجدّدی تربت جام است که خانقاه و جمع‌خانه ندارند و می‌توانند در هرجا و در هرشهر یا روستا گِرد هم آیند.
آنها به مراسم خود ((جَهْر)) می‌گویند که به معنای بلند و رفیع است. ((سَبزِ پَری)) داستانی در توصیف عشق و عاشقِ حقیقی است که نورمحمد دُرپور آن را در مقام ((سَرحدّی)) با لحن
ملّا نعمت خلیلی و با شعری از عبدالرحمان جامی می‌خواند: ((عشق پوشیدنی نیست (قابل پوشاندن نیست) و عاشقِ حقیقی به خاطر اخلاص خود در عشقش شُهره (رسوای) عام می‌شود و از ننگ و عار و صحبت و حدیث مردم نمی‌هراسد. مولوی می‌گوید: ((ای لولیان ای لولیان/یک لولئی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بامِ ما/ نَک سوی مجنونخانه شد)).
 معراج‌نامه نیز داستانی است که نورمحمد دُرپور در وصف به معراج رفتن حضرت محمد‌(ص) می‌خواند: ((نقل کرده‌اند که از طایفه بنی‌هاشم نهالی رویید که صبح صادق از قدوم او منوّر شد. شاعر در وصف زیبایی آن حضرت می‌گوید قدوقامت و چشمان و مژگانش چنان زیبا بود که عقل و هوش هر انسانی را می‌ربود. در آیات مختلف قرآن کریم نام و صفات پیامبر (ص) با رموز مختلف آمده است.
خداوند آیات را بر آن حضرت از طریق جبرئیل روان کرد و لحظه‌ای که پیامبر به آسمان عروج کرد، ملائک به پیامبر مرحبا می‌گویند و خداوند به او می‌گوید: ‌ای‌حبیب من! عرش مزین شد از سبب ورود و وصال تو. بعد از آن پیامبر عرضِ حال امتِ خود را نزد خداوند می‌برد و خداوند نیز به خاطر حبیب خود گناهان امت را می‌بخشد و زمانی که پیامبر از معراج بازمی‌گردد صحابه جمع می‌شوند و به او تبریک می‌گویند)).
((معراج‌نامه)) در مقام ((سَرحدّی)) و در لحن ملّا اسرائیل اجرا شده و شعر آن از شیخ احمد جامی است.


گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق




  نیک زی |  مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»
شنبه 23 بهمن 1395 - 08:49:58 142 آخرین بازدید : جمعه 26 مرداد 1397 - 00:59:12 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

«یواشکی» درمیشیان راهی ایتالیا می‌ شود

نیک زی | اولین «شب‌ آواز ایرانی» 30 اردیبهشت‌ماه سال 96 برگزار می شود

لوریس چکناواریان آثار و اقلام موسیقایی‌اش را به موزه موسیقی اهدا خواهد کرد

یک منتقد سینما محتوای برنامه‌ها و سریال‌های مناسبتی تلویزیون را به چالش کشید

لغو بلیت‌فروشی جشنواره موسیقی الکترونیک و حواشی آن

نیک زی | یک انجمن سینمایی به حمله‌های تروریستی تهران واکنش نشان داد

نیک زی | اینستالیشن خلاقانه با مجسمه های مینیاتوری و وسایل آشپزخانه

نمایش «تابوت سعادت» در تماشاخانه «همای سعادت»

«استرایک» «جی.کی. رولینگ» با اختلاف زیاد از «ویکتوریا» پیشی گرفت

نیک زی | فرهادی استاد انستیتو فیلم دوحه شد

نیک زی | (( ای ایران )) ثبت ملی شد

نیک زی | رسیتال فلوت با همراهی پیانو شنیده می‌شود

یکی از شاهکارهای هنر دنیا را بشناسید

نامه 120 سینماگر به روحانی برای نمایش «عصبانی نیستم!»

نیک زی | تیک‌آف فروش در بازار سینما

نیک زی | ایده هایی برای دکوراسیون ( طبیعت در خانه )

حضور محسن تنابنده در فیلم کمال تبریزی تکذیب شد

«قهرمان فروتن» یوسا در کتابفروشی‌ها

نیک زی | درگذشت مترجم و روزنامه‌نگار پیشکسوت

نیک زی | تصور ناممکن در «سینمای کریستوفر نولان»

بزرگترین شاهکارهای گمگشته عالم هنر

نیک زی | انیمیشن «لایت سایت» سی امین جایزه جهانی‌ خود را گرفت

نقیضه‌ای از داستان «بینوایان» روی صحنه تئاتر شهرزاد

نیک زی | نگارگری، گنجینه‌ای از هنر ایرانی است

نیک زی | حراج نقاشی «فریدا کالو» پس از 60 سال

افزایش فراغت چه نسبتی با رونق بازارهای هنری دارد؟

نیک زی | طنین ملایم موسیقی در تهران

نیک زی | صنایع دستی و محیط زیست همراه هستند

نیک زی | محو کردن تنه درخت با نقاشی

نیک زی | «فروشنده» در آستانه رکورد شکنی جوایز جهانی

نیک زی | شوخی پاکدل در شمایل گروتسک /«طبابت تئاتر با داروی تاریخ»

بهمن کیارستمی در دومین سالروز درگذشت پدرش در گفت‌وگوی ایسنا چه گفت ؟؟

باران کوثری در صفحه اینستاگرام خود به حادثه ی تلخ نفتکش سانچی واکنش نشان داد

نیک زی | نمایشگاه دوخت‌های سنتی در موزه ملک گشایش یافت

تدارک هفته آخر پاییز گالری‌ها برای هنردوستان

«داوود فتحعلی‌بیگی» در گفتگو با شرق درباره تعزیه چه گفت ؟

نیک زی | مجید درخشانی در انتظار برگزاری کنسرت در شهرستان‌ها

«داروگ» اردوی رایگان عکاسی پرندگان برگزار می نمایید

سیر و سفر «کوپال» در امریکا

نیک زی | جانی گالکی بازیگر «تئوری بیگ‌بنگ» در واکنش به سوختن خانه اش در آتش بیانیه جالبی صادر کرد

نیک زی | درباره نمایش «نامه‌های عاشقانه از خاورمیانه» به کارگردانی کیومرث مرادی

نشست «هنر و تاثیر آن بر صلح» با حضور رضا کیانیان برگزار می گردد

نیک زی | ساخت فیلم «مردی که دون کیشوت را کُشت» پس از نزدیک به 20 سال

علی گلستانه «گل یاس بنفش» بوم هایش را به نمایش می گذارد

َآشوب جدید 500 تابلوی بدون سند در هنر در روایت های جدید

نمایش «زنده‌یاد زندان قصر» را در بند سیاسی زندان قصر ببینید

نیک زی | جاکلیدی بامزه برای تمام اعضای خانواده

نیک زی | نمایش «اخککندو» «هادی عامل» به تئاترشهر می‌رود

نیک زی | (( سایبان سرخ )) مجموعه شعر جدید علی عبداللهی و تکمیل سه گانه

نیک زی | ایزابل اشراقی «ریشه‌های من» را به نمایش درآورد