0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»


گنجینه ((چاربیتی)) چهار استاد


انتشارات ماهور به‌تازگی آلبوم موسیقی ((تربت ‌جام)) را شامل آثار چهار استاد موسیقی تربت جام -غلامعلی پورعطایی، نورمحمد دُرپور، عبدالله سَروَر احمدی و غلامعلی نینواز- منتشر کرده است. در این آلبوم، آثاری از ((چاربیتی)) از این استادان آمده است. چاربیتی، یک فرم موسیقی در منطقه تربت ‌جام و خراسان‌ رضوی و جنوبی تا منطقه سیستان است و در واقع فرمی شعری است با چهار مصراع که همان ((دوبیتی)) است و به‌‌اشتباه به آن چاربیتی می‌گویند. در جنوب خراسان گاه به آن ((چارلِنگی)) هم گفته می‌شود. انواع دیگر فرم چاربیتی در موسیقی منطقه تربت‌ جام و باخَرْز عبارت‌اند از مقام‌هایی مانند جمشیدی،‌ هزارگی (هزارهای)، کوهستانی و سَرحدّی. شعر خوانده‌شده در این قطعه از قاضی جلال‌الدین فقهی، شاعر قرن حاضر است. ((جمشیدی)) با پیش‌نوازی مشقِ پِلتان و نوایی نیز در این آلبوم آمده.
این مقام منسوب به ایل جمشیدی از بزرگ‌ترین ایلات منطقه تربت ‌جام است. با تغییر مرزهای شرقی ایران توسط دولت بریتانیا ایستگاه‌های اصلی این ایل (و نیز ایل‌ هزاره) که تربت‌ جام در ایران و هرات در افغانستان بود، از هم جدا و این دو ایل دوپاره شدند. فراموش نکنیم تا نیمه دوم حکومت سلسله قاجار، در هرات سکه به نام شاه ایران ضرب می‌شد. در واقع، موضوع تغییر مرزها در شرق، شمال و غرب ایران به‌هیچ‌وجه تصادفی نبوده است. شعر این قطعه از سعدی است.
اما ((لیلی و مجنون))، داستانی است که در این اثر خواننده قسمتی از آن را می‌خواند. زمانی که مجنون از این جهان در می‌گذرد و او را به زندان لَحَد می‌سپارند، دو مَلَک (نَکیر و مُنکر) در جایگاهش حاضر می‌شوند و از او می‌پرسند: ((رَبِّ تو کیست؟)) مجنون آهی می‌کشد و می‌گوید: آن قدر در عشق لیلی غرق بودم که به روز محشر پروایی نداشتم. در صحرای قیامت خانه‌ای می‌سازم و با لیلی عشق‌بازی می‌کنم... از هر کاری که انجام دادم توبه اولیٰ (بالاترین) می‌کنم به ‌جز توبه از عشق لیلی [خداوند] )). ملائک (نَکیر و مُنکر) که این سخنان را از مجنون شنیدند خواستند او را عذاب دهند و با گُرز گِرانی که داشتند بر او بکوبند. در همان لحظه از جانب خداوند ندا می‌آید که دست از او بردارید و دل شوریده او را آزار ندهید؛ روز قیامت خلایق را جمع می‌کنم؛ او را به بهشت نزد خود می‌برم و به مقصود و مطلوبش می‌رسانم)).
 ((لیلی و مجنون)) در مقام ((سَرحدّی)) اجرا شده و شعر آن مناجات جُنید بغدادی است از کتاب جامع‌السلوک حضرت مولانا شاه اَمانالله نقشبندیه - مجدّد الفِ ثانی از پیروان سلسله طریقت نقشبندیه مجدّدی تربت جام. ((صیاد)) داستانی است که باز خواننده بخش‌هایی از آن را می‌خواند: ((روزی صیادی به قصد شکار به صحرا می‌رود. یک قُمری را روی شاخه درختی می‌بیند. نزدیک می‌شود. از طرف دیگر یک شاهین هم در آسمان قصد شکار قمری را دارد. پرنده که می‌بیند میان دو صیاد، یکی در زمین و دیگری در آسمان گرفتار شده، به درگاه خداوند پناه می‌برد و می‌گوید: خداوندا! هیچ راه و جا و چاره‌ای ندارم. مناجات قمری مستجاب می‌شود و ماری در زمین پای صیاد را می‌گزد و تیر صیاد از کمان رها می‌شود و به سینه شاهین می‌خورد و هر دو صیاد در زمین و آسمان از میان می‌روند: ((قضای خداوند را ندانم که چیست/دوتا زنده مُرد و یکی مُرده زیست/ اگر تیغِ عالَم بجنبد ز جا / نبُرّد رگی تا نخواهد خدا)).
 داستان صیاد در مقامی خوانده می‌شود که امروزه اشتباهاً به آن مقام ((صیاد)) می‌گویند. مرحوم نورمحمد دُرپور، غزل کُشتی‌گیری حضرت رسول (ص) با حضرت علی (ع) را در این مقام می‌خواند و به شهادت فرزند ارشدش، محمد فاروق دُرپور، آن را مقام ((کُشتی‌گیری)) می‌نامید. بعدها مقام ((صیاد)) را از روی مقام ((کُشتی‌گیری)) برداشتند. شعر مقام کُشتی‌گیری در فرم غزل و احتمالاً از مولوی یا شاعری با تخلّصِ طالب است.
همچنین نورمحمد دُرپور به شیوه پیشینیانِ خود به هر یک از شیوه‌های خواندن یک مقام ((لحن)) می‌گفت، مثلا لحنِ یاسینِ مُریدار - که استادش بود - یا مقام جمشیدی به لحنِ یاسین مریدار. در اینجا لحن نه به معنای مقام و نغمه، بلکه به معنای برداشت و شیوه درک و دریافتِ باطنی یک استاد از یک مقام است.
مرحوم غلامعلی پورعطایی نام این اجرای خود را که شعر آن از شمس‌الحق مجدّدی نقشبندی است ((از عیش باده نوشان)) گذاشته بود.  دوبیتی و چهاربیتی از معروف‌ترین آوازهای متداول در نواحی جنوب خراسان هستند که همراه با دوتار خوانده می شوند.
((ذکر لا اله الّا الله)) از ذکرهای مراسم دراویش نقشبندیه مجدّدی تربت جام است که خانقاه و جمع‌خانه ندارند و می‌توانند در هرجا و در هرشهر یا روستا گِرد هم آیند.
آنها به مراسم خود ((جَهْر)) می‌گویند که به معنای بلند و رفیع است. ((سَبزِ پَری)) داستانی در توصیف عشق و عاشقِ حقیقی است که نورمحمد دُرپور آن را در مقام ((سَرحدّی)) با لحن
ملّا نعمت خلیلی و با شعری از عبدالرحمان جامی می‌خواند: ((عشق پوشیدنی نیست (قابل پوشاندن نیست) و عاشقِ حقیقی به خاطر اخلاص خود در عشقش شُهره (رسوای) عام می‌شود و از ننگ و عار و صحبت و حدیث مردم نمی‌هراسد. مولوی می‌گوید: ((ای لولیان ای لولیان/یک لولئی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بامِ ما/ نَک سوی مجنونخانه شد)).
 معراج‌نامه نیز داستانی است که نورمحمد دُرپور در وصف به معراج رفتن حضرت محمد‌(ص) می‌خواند: ((نقل کرده‌اند که از طایفه بنی‌هاشم نهالی رویید که صبح صادق از قدوم او منوّر شد. شاعر در وصف زیبایی آن حضرت می‌گوید قدوقامت و چشمان و مژگانش چنان زیبا بود که عقل و هوش هر انسانی را می‌ربود. در آیات مختلف قرآن کریم نام و صفات پیامبر (ص) با رموز مختلف آمده است.
خداوند آیات را بر آن حضرت از طریق جبرئیل روان کرد و لحظه‌ای که پیامبر به آسمان عروج کرد، ملائک به پیامبر مرحبا می‌گویند و خداوند به او می‌گوید: ‌ای‌حبیب من! عرش مزین شد از سبب ورود و وصال تو. بعد از آن پیامبر عرضِ حال امتِ خود را نزد خداوند می‌برد و خداوند نیز به خاطر حبیب خود گناهان امت را می‌بخشد و زمانی که پیامبر از معراج بازمی‌گردد صحابه جمع می‌شوند و به او تبریک می‌گویند)).
((معراج‌نامه)) در مقام ((سَرحدّی)) و در لحن ملّا اسرائیل اجرا شده و شعر آن از شیخ احمد جامی است.


گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق




  نیک زی |  مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»
شنبه 23 بهمن 1395 - 08:49:58 328 آخرین بازدید : جمعه 24 آبان 1398 - 19:05:04 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

اهدای میراث ارزشمند استاد حسن کسایی به موزه موسیقی

ناصر چشم‌آذر درگذشت

آیا برنامه «بیراهه» پخش اعترافات دختر 17 ساله‌ای که به‌واسطه انتشار ویدئوهای رقص در اینستاگرام دستگیر شد به بیراهه رفت ؟؟

آثار تیمو ناصری را در گالری آب انبار ببینید

«به آرامی» جایزه بزرگ جشنواره ارمنستان را ربود

نیک زی | گفت‌وگو با محمد شمس‌لنگرودی درباره سینما و بازیگری به بهانه بازی در «فلامینگوی شماره ١٣»

نیک زی | آوای کمانچه هومان رومی در «صبح»

معرفی برندگان «گرمی» 2018

نیک زی | «دونالد ترامپ» ، «استفن کینگ» را بلاک کرد

«دنیرو» در کنار «جوکر» ظاهر می شود

نیک زی | دکوراسیون کردن با استفاده از وسایل صنعتی بدون بازسازی داخل - نیک زی

آیا مقایسه قیمت آثار هنری با ارز و دلار کار درستی است؟

درباره موزه نخستین زن تاریخ نقاشی ایران بیشتر بدانیم

نیک زی | برپایی مراسم گرامیداشت غلامحسین صدری افشار

نیک زی | زمستان داغ فیلم‌های کمدی

نیک زی | بازی «ویل اسمیت» در فیلم زنده «دامبو»

آلبوم «از او» راهی بازار شد

یوسف علیخانی با «خاما» به باشگاه پرفروش‌ها پیوست

حسرت رامبد جوان در اینستاگرامش از جاى خالی مهمانی كه اگر بود خانه هایمان سبزتر بود

نیک زی | گنجینه شماره 34 خزانه جواهرات ملی ایران - الماس معروف به دريای نور

نیک زی | پایان فیلم جدید کاهانی در تایلند

اجرای پرفورمنسی را با محوریت «کاغذ»

نظر مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت ارشاد جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی جوانان چه می باشد ؟

نیک زی | اصغر فرهادی: در مراسم اسکار شرکت نمی‌کنم

مهران مدیری با «ساعت 5 عصر» به دیدار مخاطبان مشهدی می رود

نیک زی | خانه ی مینیمالیستی

نیک زی | خانه شماره یک غیرعادی از سری خانه های غیرعادی نیک زی

نیک زی | برگزاری جشنواره‏ فیلم فجر در 30 استان

نیک زی | نکوداشت عباس کیارستمی در خانه هنرمندان ایران برگزار می‌شود

عدم اجرای نمایش «اگه بمیری» در رشت واکنش الهام کردا را هم به دنبال داشت

نیک زی | عكس، شناسنامه بصري فيلم است

نیک زی | سازندگان «دیوار به دیوار» درباره دابسمش چاوشی می گویند

نیک زی | بیرجند و یزد میزبانان جدید فرزاد فرزین و آلبومی جدید در راه

نیک زی | بزرگداشت میرجلال‏ الدین کزازی درکرمانشاه

نظر کارشناسان درباره شکل‌گیری بازارهای هنری چیست؟

«تکیه دولت» کاوه کاووسی به روی بوم نقاشی

نیک زی | جایزه حقوق‌بشر بوئنوس‌آیرس برای لانتوری

نیک زی | تور شمالی کنسرت‌های علی زندوکیلی

شهر ملی زیلو به میبد اختصاص یافت

نیک زی | گشت 2 بدون رانت رکورد زد

فراخوان ((شلمان)) برای نمایشگاه گروهی عکس «تهران»

نیک زی | سه روز با سینمای بلا تار در سینماتک

نیک زی | نمایشگاه حکاکی روی سنگ‏های قیمتی

فیلم جدید «اسپیلبرگ» با بازی «تام هنکس» و «مریل استریپ» بالاخره «پُست» نامگذاری گردید

کدام فیلم نماینده ی ایران در آکادمی اسکار خواهد بود ؟

نیک زی | تخفیف ویژه نمایش کیانیان برای دانشجویان

«فراسو» ی امیر حسین امیر جلالی در گالری ژاله

آخرین وضعیت تقاضای ایرانی‌ها برای بازار برلین

نیک زی | هویت در معماری به مسابقه گذاشته می‌شود

((مهدی غبرایی)) با ((هاروکی موراکامی)) می آید