0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»


گنجینه ((چاربیتی)) چهار استاد


انتشارات ماهور به‌تازگی آلبوم موسیقی ((تربت ‌جام)) را شامل آثار چهار استاد موسیقی تربت جام -غلامعلی پورعطایی، نورمحمد دُرپور، عبدالله سَروَر احمدی و غلامعلی نینواز- منتشر کرده است. در این آلبوم، آثاری از ((چاربیتی)) از این استادان آمده است. چاربیتی، یک فرم موسیقی در منطقه تربت ‌جام و خراسان‌ رضوی و جنوبی تا منطقه سیستان است و در واقع فرمی شعری است با چهار مصراع که همان ((دوبیتی)) است و به‌‌اشتباه به آن چاربیتی می‌گویند. در جنوب خراسان گاه به آن ((چارلِنگی)) هم گفته می‌شود. انواع دیگر فرم چاربیتی در موسیقی منطقه تربت‌ جام و باخَرْز عبارت‌اند از مقام‌هایی مانند جمشیدی،‌ هزارگی (هزارهای)، کوهستانی و سَرحدّی. شعر خوانده‌شده در این قطعه از قاضی جلال‌الدین فقهی، شاعر قرن حاضر است. ((جمشیدی)) با پیش‌نوازی مشقِ پِلتان و نوایی نیز در این آلبوم آمده.
این مقام منسوب به ایل جمشیدی از بزرگ‌ترین ایلات منطقه تربت ‌جام است. با تغییر مرزهای شرقی ایران توسط دولت بریتانیا ایستگاه‌های اصلی این ایل (و نیز ایل‌ هزاره) که تربت‌ جام در ایران و هرات در افغانستان بود، از هم جدا و این دو ایل دوپاره شدند. فراموش نکنیم تا نیمه دوم حکومت سلسله قاجار، در هرات سکه به نام شاه ایران ضرب می‌شد. در واقع، موضوع تغییر مرزها در شرق، شمال و غرب ایران به‌هیچ‌وجه تصادفی نبوده است. شعر این قطعه از سعدی است.
اما ((لیلی و مجنون))، داستانی است که در این اثر خواننده قسمتی از آن را می‌خواند. زمانی که مجنون از این جهان در می‌گذرد و او را به زندان لَحَد می‌سپارند، دو مَلَک (نَکیر و مُنکر) در جایگاهش حاضر می‌شوند و از او می‌پرسند: ((رَبِّ تو کیست؟)) مجنون آهی می‌کشد و می‌گوید: آن قدر در عشق لیلی غرق بودم که به روز محشر پروایی نداشتم. در صحرای قیامت خانه‌ای می‌سازم و با لیلی عشق‌بازی می‌کنم... از هر کاری که انجام دادم توبه اولیٰ (بالاترین) می‌کنم به ‌جز توبه از عشق لیلی [خداوند] )). ملائک (نَکیر و مُنکر) که این سخنان را از مجنون شنیدند خواستند او را عذاب دهند و با گُرز گِرانی که داشتند بر او بکوبند. در همان لحظه از جانب خداوند ندا می‌آید که دست از او بردارید و دل شوریده او را آزار ندهید؛ روز قیامت خلایق را جمع می‌کنم؛ او را به بهشت نزد خود می‌برم و به مقصود و مطلوبش می‌رسانم)).
 ((لیلی و مجنون)) در مقام ((سَرحدّی)) اجرا شده و شعر آن مناجات جُنید بغدادی است از کتاب جامع‌السلوک حضرت مولانا شاه اَمانالله نقشبندیه - مجدّد الفِ ثانی از پیروان سلسله طریقت نقشبندیه مجدّدی تربت جام. ((صیاد)) داستانی است که باز خواننده بخش‌هایی از آن را می‌خواند: ((روزی صیادی به قصد شکار به صحرا می‌رود. یک قُمری را روی شاخه درختی می‌بیند. نزدیک می‌شود. از طرف دیگر یک شاهین هم در آسمان قصد شکار قمری را دارد. پرنده که می‌بیند میان دو صیاد، یکی در زمین و دیگری در آسمان گرفتار شده، به درگاه خداوند پناه می‌برد و می‌گوید: خداوندا! هیچ راه و جا و چاره‌ای ندارم. مناجات قمری مستجاب می‌شود و ماری در زمین پای صیاد را می‌گزد و تیر صیاد از کمان رها می‌شود و به سینه شاهین می‌خورد و هر دو صیاد در زمین و آسمان از میان می‌روند: ((قضای خداوند را ندانم که چیست/دوتا زنده مُرد و یکی مُرده زیست/ اگر تیغِ عالَم بجنبد ز جا / نبُرّد رگی تا نخواهد خدا)).
 داستان صیاد در مقامی خوانده می‌شود که امروزه اشتباهاً به آن مقام ((صیاد)) می‌گویند. مرحوم نورمحمد دُرپور، غزل کُشتی‌گیری حضرت رسول (ص) با حضرت علی (ع) را در این مقام می‌خواند و به شهادت فرزند ارشدش، محمد فاروق دُرپور، آن را مقام ((کُشتی‌گیری)) می‌نامید. بعدها مقام ((صیاد)) را از روی مقام ((کُشتی‌گیری)) برداشتند. شعر مقام کُشتی‌گیری در فرم غزل و احتمالاً از مولوی یا شاعری با تخلّصِ طالب است.
همچنین نورمحمد دُرپور به شیوه پیشینیانِ خود به هر یک از شیوه‌های خواندن یک مقام ((لحن)) می‌گفت، مثلا لحنِ یاسینِ مُریدار - که استادش بود - یا مقام جمشیدی به لحنِ یاسین مریدار. در اینجا لحن نه به معنای مقام و نغمه، بلکه به معنای برداشت و شیوه درک و دریافتِ باطنی یک استاد از یک مقام است.
مرحوم غلامعلی پورعطایی نام این اجرای خود را که شعر آن از شمس‌الحق مجدّدی نقشبندی است ((از عیش باده نوشان)) گذاشته بود.  دوبیتی و چهاربیتی از معروف‌ترین آوازهای متداول در نواحی جنوب خراسان هستند که همراه با دوتار خوانده می شوند.
((ذکر لا اله الّا الله)) از ذکرهای مراسم دراویش نقشبندیه مجدّدی تربت جام است که خانقاه و جمع‌خانه ندارند و می‌توانند در هرجا و در هرشهر یا روستا گِرد هم آیند.
آنها به مراسم خود ((جَهْر)) می‌گویند که به معنای بلند و رفیع است. ((سَبزِ پَری)) داستانی در توصیف عشق و عاشقِ حقیقی است که نورمحمد دُرپور آن را در مقام ((سَرحدّی)) با لحن
ملّا نعمت خلیلی و با شعری از عبدالرحمان جامی می‌خواند: ((عشق پوشیدنی نیست (قابل پوشاندن نیست) و عاشقِ حقیقی به خاطر اخلاص خود در عشقش شُهره (رسوای) عام می‌شود و از ننگ و عار و صحبت و حدیث مردم نمی‌هراسد. مولوی می‌گوید: ((ای لولیان ای لولیان/یک لولئی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بامِ ما/ نَک سوی مجنونخانه شد)).
 معراج‌نامه نیز داستانی است که نورمحمد دُرپور در وصف به معراج رفتن حضرت محمد‌(ص) می‌خواند: ((نقل کرده‌اند که از طایفه بنی‌هاشم نهالی رویید که صبح صادق از قدوم او منوّر شد. شاعر در وصف زیبایی آن حضرت می‌گوید قدوقامت و چشمان و مژگانش چنان زیبا بود که عقل و هوش هر انسانی را می‌ربود. در آیات مختلف قرآن کریم نام و صفات پیامبر (ص) با رموز مختلف آمده است.
خداوند آیات را بر آن حضرت از طریق جبرئیل روان کرد و لحظه‌ای که پیامبر به آسمان عروج کرد، ملائک به پیامبر مرحبا می‌گویند و خداوند به او می‌گوید: ‌ای‌حبیب من! عرش مزین شد از سبب ورود و وصال تو. بعد از آن پیامبر عرضِ حال امتِ خود را نزد خداوند می‌برد و خداوند نیز به خاطر حبیب خود گناهان امت را می‌بخشد و زمانی که پیامبر از معراج بازمی‌گردد صحابه جمع می‌شوند و به او تبریک می‌گویند)).
((معراج‌نامه)) در مقام ((سَرحدّی)) و در لحن ملّا اسرائیل اجرا شده و شعر آن از شیخ احمد جامی است.


گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق




  نیک زی |  مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»
شنبه 23 بهمن 1395 - 08:49:58 245 آخرین بازدید : چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 - 04:55:17 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

نیک زی | کتاب‏ «اندرس قاتل و معنای هرآنچه هست»‏ یوناس یوناسون توزیع گردید

نیک زی | یک فنجان فرهنگ با حضور آیدین آغداشلو

نیک زی | نمایشی رمان «1984» شکنجه‌های داستان «اورول» را با بی‌رحمی تمام در استرالیا

واکنش مهران غفوریان به شایعات درباره زندگی‌اش

نیک زی | در آستانه انتخابات در ((کن)) 2017 چه می گذرد

«آواز پارسی» پشت درهای بسته قوچان و استاد ناظری در بیمارستان

نیک زی | علی نصیریان گفت: تلاش و مجاهدت ((ظریف)) و تیم اش را درک کرده ام

نیک زی | پایان برلیناله با پیشتازی فیلم «بر جسم و روح»

نیک زی | مراسم بازگشایی اولین روز طراحی ایتالیایی برگزار شد

آرزویی که تنها درمانش پول است

جمشید مشایخی از ((شهرزاد)) می گوید

مستند «رویاهای دم صبح» دل برلین ها را در کشور آلمان بدست آورد

یک لالایی‌خوان پیشکسوت قشقایی نشان درجه یک هنری برای «آواز» گرفت

نیک زی | جایزه قلم ناباکوف به آدونیس رسید

نیک زی | «شعله» در تالار وحدت به صحنه رفت

«فانوس» وارد بازار موسیقی شد

نیک زی | تونی شوارتز : ((ترامپ ))پیش از افشای رسوایی‌هایش، از این سمت استعفا می‌کند

انتشار پستی جدید درباره حواشی اخیر((آزاده نامداری)) در صفحه اینستاگرام او

نیک زی | ایده ای جالب و زیبا برای هدایت گیاهان آپارتمانی رونده

ترسی چپمن خواننده محبوب هنرمندها

وداع با اسلحه شماره جدید مجله مروارید با موضوع «عدم خشونت»

رویداد تابستانی «صد اثر، صد هنرمند» افتتاح شد

«حکایت‌شیرین» آثار کهن ادبیات به روایت نقاشی های ایرج اسکندری

«انتقام‌ جویان» رکود فروش آغازین تاریخ سینمای جهان را تکان داد

نیک زی | ساخت خلاقانه تابلو با نخ و میخ

راز فروش و پرمخاطب شدن یک کتاب چه می تواند باشد

نیک زی | نگاهی به روز اول جشنواره موسیقی فجر

نیک زی | منصور قندریز : مختصر مفید

نویسنده ایرانی به جمع نامزدهای نهایی جایزه ملی کتاب آمریکا راه یافت

برترین داستان‌های کوتاه انگلیسی از آثار 20 سال اخیر در یک کتاب

نیک زی | سهم زنان در صنعت سینما

نقاشی‌های پیشکسوت نمایش در گالری آتبین

قباد شیوا ازاغتشاش معماری در محیط‌های مختلف شهری انتقاد کرد

نمايشگاه كور برفي كيوان عسگري در آرت گالری فرشته

سلفی دردسرساز بهنوش بختیاری + عکس

نیک زی | رونمایی از پوستر جشنواره فیلم فجر

استقبال تماشاگران «پسران تاریخ» را دو اجرایی کرد

مستند زندگی شهید ثالث در سالروز تولد وی اکران خواهد شد

«نفس» در شبکه نمایش خانگی حاضر شد

25 تابلو از مُهرهای قدیمی و طبیعت ایران در «رویاهای نامیرا»

نیک زی | برپایی تور عکاسی «قلب تهران»

نیک زی | شباهت جولیو سزار به ترامپ در یک نمایش حاشیه ساز شد

نیک زی | عادل یراقی : آقای کیارستمی خیلی فیلم‌نامه «امتحان نهایی» را دوست داشتند

نیک زی | دهمین برنامه «آیین آواز» درباره «ریتم در آواز ایرانی»

حمایت ادل از بازماندگان حادثه آتش سوزی برج گرنفل ادامه دارد

نیک زی | شیوه ی جالب نورپردازی

قسمت دوازدهم فصل دوم سریال شهرزاد توزیع گردید

نویسنده برنده نوبل ادبیات «وی. اس. نایپل» درگذشت

روی پرده سینما چه می گذرد

نیک زی | نمایش 192 عکس و فیلم در جشنواره موبایلی دانشجویی تابش