0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»


گنجینه ((چاربیتی)) چهار استاد


انتشارات ماهور به‌تازگی آلبوم موسیقی ((تربت ‌جام)) را شامل آثار چهار استاد موسیقی تربت جام -غلامعلی پورعطایی، نورمحمد دُرپور، عبدالله سَروَر احمدی و غلامعلی نینواز- منتشر کرده است. در این آلبوم، آثاری از ((چاربیتی)) از این استادان آمده است. چاربیتی، یک فرم موسیقی در منطقه تربت ‌جام و خراسان‌ رضوی و جنوبی تا منطقه سیستان است و در واقع فرمی شعری است با چهار مصراع که همان ((دوبیتی)) است و به‌‌اشتباه به آن چاربیتی می‌گویند. در جنوب خراسان گاه به آن ((چارلِنگی)) هم گفته می‌شود. انواع دیگر فرم چاربیتی در موسیقی منطقه تربت‌ جام و باخَرْز عبارت‌اند از مقام‌هایی مانند جمشیدی،‌ هزارگی (هزارهای)، کوهستانی و سَرحدّی. شعر خوانده‌شده در این قطعه از قاضی جلال‌الدین فقهی، شاعر قرن حاضر است. ((جمشیدی)) با پیش‌نوازی مشقِ پِلتان و نوایی نیز در این آلبوم آمده.
این مقام منسوب به ایل جمشیدی از بزرگ‌ترین ایلات منطقه تربت ‌جام است. با تغییر مرزهای شرقی ایران توسط دولت بریتانیا ایستگاه‌های اصلی این ایل (و نیز ایل‌ هزاره) که تربت‌ جام در ایران و هرات در افغانستان بود، از هم جدا و این دو ایل دوپاره شدند. فراموش نکنیم تا نیمه دوم حکومت سلسله قاجار، در هرات سکه به نام شاه ایران ضرب می‌شد. در واقع، موضوع تغییر مرزها در شرق، شمال و غرب ایران به‌هیچ‌وجه تصادفی نبوده است. شعر این قطعه از سعدی است.
اما ((لیلی و مجنون))، داستانی است که در این اثر خواننده قسمتی از آن را می‌خواند. زمانی که مجنون از این جهان در می‌گذرد و او را به زندان لَحَد می‌سپارند، دو مَلَک (نَکیر و مُنکر) در جایگاهش حاضر می‌شوند و از او می‌پرسند: ((رَبِّ تو کیست؟)) مجنون آهی می‌کشد و می‌گوید: آن قدر در عشق لیلی غرق بودم که به روز محشر پروایی نداشتم. در صحرای قیامت خانه‌ای می‌سازم و با لیلی عشق‌بازی می‌کنم... از هر کاری که انجام دادم توبه اولیٰ (بالاترین) می‌کنم به ‌جز توبه از عشق لیلی [خداوند] )). ملائک (نَکیر و مُنکر) که این سخنان را از مجنون شنیدند خواستند او را عذاب دهند و با گُرز گِرانی که داشتند بر او بکوبند. در همان لحظه از جانب خداوند ندا می‌آید که دست از او بردارید و دل شوریده او را آزار ندهید؛ روز قیامت خلایق را جمع می‌کنم؛ او را به بهشت نزد خود می‌برم و به مقصود و مطلوبش می‌رسانم)).
 ((لیلی و مجنون)) در مقام ((سَرحدّی)) اجرا شده و شعر آن مناجات جُنید بغدادی است از کتاب جامع‌السلوک حضرت مولانا شاه اَمانالله نقشبندیه - مجدّد الفِ ثانی از پیروان سلسله طریقت نقشبندیه مجدّدی تربت جام. ((صیاد)) داستانی است که باز خواننده بخش‌هایی از آن را می‌خواند: ((روزی صیادی به قصد شکار به صحرا می‌رود. یک قُمری را روی شاخه درختی می‌بیند. نزدیک می‌شود. از طرف دیگر یک شاهین هم در آسمان قصد شکار قمری را دارد. پرنده که می‌بیند میان دو صیاد، یکی در زمین و دیگری در آسمان گرفتار شده، به درگاه خداوند پناه می‌برد و می‌گوید: خداوندا! هیچ راه و جا و چاره‌ای ندارم. مناجات قمری مستجاب می‌شود و ماری در زمین پای صیاد را می‌گزد و تیر صیاد از کمان رها می‌شود و به سینه شاهین می‌خورد و هر دو صیاد در زمین و آسمان از میان می‌روند: ((قضای خداوند را ندانم که چیست/دوتا زنده مُرد و یکی مُرده زیست/ اگر تیغِ عالَم بجنبد ز جا / نبُرّد رگی تا نخواهد خدا)).
 داستان صیاد در مقامی خوانده می‌شود که امروزه اشتباهاً به آن مقام ((صیاد)) می‌گویند. مرحوم نورمحمد دُرپور، غزل کُشتی‌گیری حضرت رسول (ص) با حضرت علی (ع) را در این مقام می‌خواند و به شهادت فرزند ارشدش، محمد فاروق دُرپور، آن را مقام ((کُشتی‌گیری)) می‌نامید. بعدها مقام ((صیاد)) را از روی مقام ((کُشتی‌گیری)) برداشتند. شعر مقام کُشتی‌گیری در فرم غزل و احتمالاً از مولوی یا شاعری با تخلّصِ طالب است.
همچنین نورمحمد دُرپور به شیوه پیشینیانِ خود به هر یک از شیوه‌های خواندن یک مقام ((لحن)) می‌گفت، مثلا لحنِ یاسینِ مُریدار - که استادش بود - یا مقام جمشیدی به لحنِ یاسین مریدار. در اینجا لحن نه به معنای مقام و نغمه، بلکه به معنای برداشت و شیوه درک و دریافتِ باطنی یک استاد از یک مقام است.
مرحوم غلامعلی پورعطایی نام این اجرای خود را که شعر آن از شمس‌الحق مجدّدی نقشبندی است ((از عیش باده نوشان)) گذاشته بود.  دوبیتی و چهاربیتی از معروف‌ترین آوازهای متداول در نواحی جنوب خراسان هستند که همراه با دوتار خوانده می شوند.
((ذکر لا اله الّا الله)) از ذکرهای مراسم دراویش نقشبندیه مجدّدی تربت جام است که خانقاه و جمع‌خانه ندارند و می‌توانند در هرجا و در هرشهر یا روستا گِرد هم آیند.
آنها به مراسم خود ((جَهْر)) می‌گویند که به معنای بلند و رفیع است. ((سَبزِ پَری)) داستانی در توصیف عشق و عاشقِ حقیقی است که نورمحمد دُرپور آن را در مقام ((سَرحدّی)) با لحن
ملّا نعمت خلیلی و با شعری از عبدالرحمان جامی می‌خواند: ((عشق پوشیدنی نیست (قابل پوشاندن نیست) و عاشقِ حقیقی به خاطر اخلاص خود در عشقش شُهره (رسوای) عام می‌شود و از ننگ و عار و صحبت و حدیث مردم نمی‌هراسد. مولوی می‌گوید: ((ای لولیان ای لولیان/یک لولئی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بامِ ما/ نَک سوی مجنونخانه شد)).
 معراج‌نامه نیز داستانی است که نورمحمد دُرپور در وصف به معراج رفتن حضرت محمد‌(ص) می‌خواند: ((نقل کرده‌اند که از طایفه بنی‌هاشم نهالی رویید که صبح صادق از قدوم او منوّر شد. شاعر در وصف زیبایی آن حضرت می‌گوید قدوقامت و چشمان و مژگانش چنان زیبا بود که عقل و هوش هر انسانی را می‌ربود. در آیات مختلف قرآن کریم نام و صفات پیامبر (ص) با رموز مختلف آمده است.
خداوند آیات را بر آن حضرت از طریق جبرئیل روان کرد و لحظه‌ای که پیامبر به آسمان عروج کرد، ملائک به پیامبر مرحبا می‌گویند و خداوند به او می‌گوید: ‌ای‌حبیب من! عرش مزین شد از سبب ورود و وصال تو. بعد از آن پیامبر عرضِ حال امتِ خود را نزد خداوند می‌برد و خداوند نیز به خاطر حبیب خود گناهان امت را می‌بخشد و زمانی که پیامبر از معراج بازمی‌گردد صحابه جمع می‌شوند و به او تبریک می‌گویند)).
((معراج‌نامه)) در مقام ((سَرحدّی)) و در لحن ملّا اسرائیل اجرا شده و شعر آن از شیخ احمد جامی است.


گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق




  نیک زی |  مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»
شنبه 23 بهمن 1395 - 08:49:58 162 آخرین بازدید : چهارشنبه 25 مهر 1397 - 04:41:06 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

انیمیشنی کانادایی درباره‌ی ایران در فهرست اولیه اسکار 2018

پنه لوپه کروز جایزه سزار افتخاری را ربود

قدیمی‌ترین موزه جهان را چه کسی ساخت؟

دور چهارم «چند شب» با حضور«عودنوازان» در تالار رودکی

نیک زی | نمایش 9 فیلم آلمانی شهید ثالث در سینماتک

«ماهی قرمز، ماهی طلایی» جدیدترین اثر احمدرضا احمدی

«مستی از نی» منیرالسادات شریف‌نیا افتتاح می‌شود

«جهان غوطه‌ور» آلدو سلوچی از نگاه یک عکاس ایتالیایی

در خانه «هانیا یاناگیهارا» رمان‌نویس «نیویورک تایمز استایل» چه می گذرد

از یازدهم آذرماه دوباره شاهد کنسرت مشترک همایون شجریان و برادران پورناظری باشید

نیک زی | فیلم‌اولی‌ها از یکدیگر حمایت می‌کنند

رایزنی ضرغامی برای بازگشت رابعه اسکویی به تلویزیون

خانه هنرمندان به تعطیلات تابستانه می رود

لزوم عذرخواهی CNN از «مورگان فریمن»

نیک زی | اختتامیه جشنواره طنز سوره در اوایل هفته آینده برگزار می گردد

نیک زی | تبلیغات شهری (( ویلایی ها )) تحت تاثیر انتخابات

صدور مجوز موزیک ویدئوی حبیب یک‌سال و نیم پس از درگذشت

مستندهای «طبرستانی‌ها» و «بنیان‌گذار محک» محسن عبدالوهاب اکران می گردد

گفته های خواندنی یک طراح لباس از مافیای وحشتناکی که پشت هفته‌های مد در جهان وجود دارد

هنر و فناوری «نگارخانه دولتی ترِتیاکوف» (Tretyakov Gallery) در هم می آمیزند

نیک زی | معرفی برگزیدگان گران‌ترین جایزه ادبی کشور

«رامبراند» برای نخستین‌بار به ایران می آید

فیلم «میانبرمیک» را در موزه هنرهای معاصر ببینید

جاماندن «نفس» از دید منتقدان

امروز سالروز تولد ((خوان میرو)) نقاش معروف اسپانیایی است

نیک زی | اسطوره‌های البرز به روایت «احمد وکیلی»

سالار عقیلی برای بازی در نقش خودش ابراز تمایل کرد

نیک زی | 340 اثر هنری در نمایشگاه قرآن

نیک زی | اختتامیه جایزه معماری میرمیران برگزار شد

نیک زی | فـــرامرز پیـــلارام : مختــــصر و مفید

نیک زی | تندیسی جالب در به چالش کشیدن تعلیق با جا به جایی طرف های تعادل

نیک زی | طراحی متفاوت با دیوار تمام شیشه - نیک زی

نیک زی | بهرام رادان مشعل‌دار المپیک زمستانی

اکران فیلم اکشن «آنگ لی» با بازی «ویل اسمیت»

نمایش «رئال‌مادرید یازده بارسلونا صفر» در شهرزاد

نیک زی | دال : خلاف جريان رايج نااميدي در حركتيم ( قسمت اول )

«ملاقات و مکافات» زاها بیات در گالری سایه

نیک زی | سردیس فردوسی، هدیه ایران به مردم فنلاند

عکس های جدید الناز شاکردوست در انگلیس

برگزاری نمایشگاه میکس مدیا «گذار» عسل بصیر با رویکرد محیط زیست

رویداد هنری ایران در جام‌ جهانی تحت تاثیر نرخ ارز

به تماشای «کوهستان» در «میکرولیو» بروید

نیک زی | ساخت تابلو با صفحه های تا شده مجله

مجموعه آثار کیهان کلهر همزمان با تولدش در قالب یک مجموعه منتشر می شود

مناقشه مجازی برسر مرگ قباد،احتمال ساخت سری جدید و خبرهای دیگر از سریال «شهرزاد»

نیک زی | گنجینه شماره 34 خزانه جواهرات ملی ایران - تاج مورد استفاده پهلوی

نیک زی | «جورج اورول» برنده خود را در سال 2017 شناخت

نیک زی | «جفری کاتزنبرگ» نخل طلای افتخاری کن را ربود

نیک زی | دو رمان جدید از خالق «هری‏ پاتر» در راه است

«گنکور» فرانسوی برنده خود را برگزید