0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»


گنجینه ((چاربیتی)) چهار استاد


انتشارات ماهور به‌تازگی آلبوم موسیقی ((تربت ‌جام)) را شامل آثار چهار استاد موسیقی تربت جام -غلامعلی پورعطایی، نورمحمد دُرپور، عبدالله سَروَر احمدی و غلامعلی نینواز- منتشر کرده است. در این آلبوم، آثاری از ((چاربیتی)) از این استادان آمده است. چاربیتی، یک فرم موسیقی در منطقه تربت ‌جام و خراسان‌ رضوی و جنوبی تا منطقه سیستان است و در واقع فرمی شعری است با چهار مصراع که همان ((دوبیتی)) است و به‌‌اشتباه به آن چاربیتی می‌گویند. در جنوب خراسان گاه به آن ((چارلِنگی)) هم گفته می‌شود. انواع دیگر فرم چاربیتی در موسیقی منطقه تربت‌ جام و باخَرْز عبارت‌اند از مقام‌هایی مانند جمشیدی،‌ هزارگی (هزارهای)، کوهستانی و سَرحدّی. شعر خوانده‌شده در این قطعه از قاضی جلال‌الدین فقهی، شاعر قرن حاضر است. ((جمشیدی)) با پیش‌نوازی مشقِ پِلتان و نوایی نیز در این آلبوم آمده.
این مقام منسوب به ایل جمشیدی از بزرگ‌ترین ایلات منطقه تربت ‌جام است. با تغییر مرزهای شرقی ایران توسط دولت بریتانیا ایستگاه‌های اصلی این ایل (و نیز ایل‌ هزاره) که تربت‌ جام در ایران و هرات در افغانستان بود، از هم جدا و این دو ایل دوپاره شدند. فراموش نکنیم تا نیمه دوم حکومت سلسله قاجار، در هرات سکه به نام شاه ایران ضرب می‌شد. در واقع، موضوع تغییر مرزها در شرق، شمال و غرب ایران به‌هیچ‌وجه تصادفی نبوده است. شعر این قطعه از سعدی است.
اما ((لیلی و مجنون))، داستانی است که در این اثر خواننده قسمتی از آن را می‌خواند. زمانی که مجنون از این جهان در می‌گذرد و او را به زندان لَحَد می‌سپارند، دو مَلَک (نَکیر و مُنکر) در جایگاهش حاضر می‌شوند و از او می‌پرسند: ((رَبِّ تو کیست؟)) مجنون آهی می‌کشد و می‌گوید: آن قدر در عشق لیلی غرق بودم که به روز محشر پروایی نداشتم. در صحرای قیامت خانه‌ای می‌سازم و با لیلی عشق‌بازی می‌کنم... از هر کاری که انجام دادم توبه اولیٰ (بالاترین) می‌کنم به ‌جز توبه از عشق لیلی [خداوند] )). ملائک (نَکیر و مُنکر) که این سخنان را از مجنون شنیدند خواستند او را عذاب دهند و با گُرز گِرانی که داشتند بر او بکوبند. در همان لحظه از جانب خداوند ندا می‌آید که دست از او بردارید و دل شوریده او را آزار ندهید؛ روز قیامت خلایق را جمع می‌کنم؛ او را به بهشت نزد خود می‌برم و به مقصود و مطلوبش می‌رسانم)).
 ((لیلی و مجنون)) در مقام ((سَرحدّی)) اجرا شده و شعر آن مناجات جُنید بغدادی است از کتاب جامع‌السلوک حضرت مولانا شاه اَمانالله نقشبندیه - مجدّد الفِ ثانی از پیروان سلسله طریقت نقشبندیه مجدّدی تربت جام. ((صیاد)) داستانی است که باز خواننده بخش‌هایی از آن را می‌خواند: ((روزی صیادی به قصد شکار به صحرا می‌رود. یک قُمری را روی شاخه درختی می‌بیند. نزدیک می‌شود. از طرف دیگر یک شاهین هم در آسمان قصد شکار قمری را دارد. پرنده که می‌بیند میان دو صیاد، یکی در زمین و دیگری در آسمان گرفتار شده، به درگاه خداوند پناه می‌برد و می‌گوید: خداوندا! هیچ راه و جا و چاره‌ای ندارم. مناجات قمری مستجاب می‌شود و ماری در زمین پای صیاد را می‌گزد و تیر صیاد از کمان رها می‌شود و به سینه شاهین می‌خورد و هر دو صیاد در زمین و آسمان از میان می‌روند: ((قضای خداوند را ندانم که چیست/دوتا زنده مُرد و یکی مُرده زیست/ اگر تیغِ عالَم بجنبد ز جا / نبُرّد رگی تا نخواهد خدا)).
 داستان صیاد در مقامی خوانده می‌شود که امروزه اشتباهاً به آن مقام ((صیاد)) می‌گویند. مرحوم نورمحمد دُرپور، غزل کُشتی‌گیری حضرت رسول (ص) با حضرت علی (ع) را در این مقام می‌خواند و به شهادت فرزند ارشدش، محمد فاروق دُرپور، آن را مقام ((کُشتی‌گیری)) می‌نامید. بعدها مقام ((صیاد)) را از روی مقام ((کُشتی‌گیری)) برداشتند. شعر مقام کُشتی‌گیری در فرم غزل و احتمالاً از مولوی یا شاعری با تخلّصِ طالب است.
همچنین نورمحمد دُرپور به شیوه پیشینیانِ خود به هر یک از شیوه‌های خواندن یک مقام ((لحن)) می‌گفت، مثلا لحنِ یاسینِ مُریدار - که استادش بود - یا مقام جمشیدی به لحنِ یاسین مریدار. در اینجا لحن نه به معنای مقام و نغمه، بلکه به معنای برداشت و شیوه درک و دریافتِ باطنی یک استاد از یک مقام است.
مرحوم غلامعلی پورعطایی نام این اجرای خود را که شعر آن از شمس‌الحق مجدّدی نقشبندی است ((از عیش باده نوشان)) گذاشته بود.  دوبیتی و چهاربیتی از معروف‌ترین آوازهای متداول در نواحی جنوب خراسان هستند که همراه با دوتار خوانده می شوند.
((ذکر لا اله الّا الله)) از ذکرهای مراسم دراویش نقشبندیه مجدّدی تربت جام است که خانقاه و جمع‌خانه ندارند و می‌توانند در هرجا و در هرشهر یا روستا گِرد هم آیند.
آنها به مراسم خود ((جَهْر)) می‌گویند که به معنای بلند و رفیع است. ((سَبزِ پَری)) داستانی در توصیف عشق و عاشقِ حقیقی است که نورمحمد دُرپور آن را در مقام ((سَرحدّی)) با لحن
ملّا نعمت خلیلی و با شعری از عبدالرحمان جامی می‌خواند: ((عشق پوشیدنی نیست (قابل پوشاندن نیست) و عاشقِ حقیقی به خاطر اخلاص خود در عشقش شُهره (رسوای) عام می‌شود و از ننگ و عار و صحبت و حدیث مردم نمی‌هراسد. مولوی می‌گوید: ((ای لولیان ای لولیان/یک لولئی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بامِ ما/ نَک سوی مجنونخانه شد)).
 معراج‌نامه نیز داستانی است که نورمحمد دُرپور در وصف به معراج رفتن حضرت محمد‌(ص) می‌خواند: ((نقل کرده‌اند که از طایفه بنی‌هاشم نهالی رویید که صبح صادق از قدوم او منوّر شد. شاعر در وصف زیبایی آن حضرت می‌گوید قدوقامت و چشمان و مژگانش چنان زیبا بود که عقل و هوش هر انسانی را می‌ربود. در آیات مختلف قرآن کریم نام و صفات پیامبر (ص) با رموز مختلف آمده است.
خداوند آیات را بر آن حضرت از طریق جبرئیل روان کرد و لحظه‌ای که پیامبر به آسمان عروج کرد، ملائک به پیامبر مرحبا می‌گویند و خداوند به او می‌گوید: ‌ای‌حبیب من! عرش مزین شد از سبب ورود و وصال تو. بعد از آن پیامبر عرضِ حال امتِ خود را نزد خداوند می‌برد و خداوند نیز به خاطر حبیب خود گناهان امت را می‌بخشد و زمانی که پیامبر از معراج بازمی‌گردد صحابه جمع می‌شوند و به او تبریک می‌گویند)).
((معراج‌نامه)) در مقام ((سَرحدّی)) و در لحن ملّا اسرائیل اجرا شده و شعر آن از شیخ احمد جامی است.


گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق




  نیک زی |  مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»
شنبه 23 بهمن 1395 - 08:49:58 188 آخرین بازدید : شنبه 24 آذر 1397 - 22:20:47 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

نیک زی | نمایشگاه «هنر خوشمزه» «عاطفه خاص» با اجرای یک پروژه را از دست ندهید

نمایشگاه «روزی شبیه فردا» در گالری ((کاما)) برگزار می شود

شروع اکران «تمارض» در سینماهای ایران

اگر رشت رفتین بازدید از محله نوستالژیک و هنری «پیرسرا»ی رشت رو از دست ندین

شرایط اقتصادی بر وضعیت هنر چه تاثیری خواهد گذاشت

جایزه‌ ادبی «واو» (آثار داستانی متفاوت) برای چهاردهمین دوره فراخوان داد

زن و مردی با دست و پای دراز در موزه هنرهای معاصر

نیک زی | جایزه فیلم سبز برلین برای یک فیلم ایرانی

حمایت ادل از بازماندگان حادثه آتش سوزی برج گرنفل ادامه دارد

نیک زی | ((بروس نومن)) حفظ پویای با آزمودن روش های متفاوت خلق آثار

نمایشگاه انفرادی عکس‌های «افشان ستاره» با عنوان «گذر»

نمایش «تابوت سعادت» در تماشاخانه «همای سعادت»

همکاری پژمان جمشیدی با ریما رامین‌فر در یک تئاتر

نیک زی | اجرای کودکان کار به محمدرضا شجریان تقدیم شد

«حکایت‌شیرین» آثار کهن ادبیات به روایت نقاشی های ایرج اسکندری

ویدئویی که ترامپ را خشمگین کرد و جنجال های دیگر در شب بزرگ دنیای موسیقی «گرمی» 2018

نیک زی | «طبیعت در هنر باستان» نقد می‌شود

نقاشی «ون‌گوگ» در یک حراجی 8 میلیون دلار چکش خورد

مکان برگزاری جشن خانه سینما سرانجام اعلام شد

آلبوم جدید کاوه آفاق در شهر کتاب «ابن سینا» رونمایی شد

بابک حمیدیان نوشت : دم سیدی ( کارگردان«مغزهای کوچک زنگ‌زده» ) گرم که پرچم یک نسل را بالا نگه داشته

نیک زی | پیشنهاد محمد بحرانی و وحیدآقاپور برای دیدن یک تئاتر

طراحان بسته‌بندی در دومین دوسالانه در هنرمندان ایران گردهم آمدند

نیک زی | یک عکاس کتاب شعر منتشر می‌کند

شماره نودویکم ماهنامه داستان همشهری ویژه ((رشت)) در 230 صفحه منتشر شد

نخستین جشنواره عکس تلفن همراه «هشت» در گالری باغ - موزه قصر

نیک زی | فصل دوم سریال «شهرزاد» از دوشنبه 29 خرداد ماه

سیاست‌های آمریکا انتقاد کارگردان اسکاری هالیوود را هم برانگیخت

نیک زی | محوریت انتخابات در گفتار هنرمندان جوان

نیک زی | طنین ملایم موسیقی در تهران

هشتمین دوره حراج تهران با پیشتازی منیر فرمانفرماییان به کار خود پایان داد

نیک زی | «یکتا درویش» شاگرد عباس کیارستمی در گالری ژاله

نقاشی دو هنرمند معلول به نفع معلولان را در «دو درخت» ببینید

نیک زی | برپایی نمایشگاه آثار کاریکاتوریست فقید ایرانی

نیک زی | درگذشت نوازنده سرشناس بلوچ

نیک زی | اتاق قرمز به بازار کتاب آمد

«پلنگ سیاه» به باشگاه میلیاردی ها وارد شد

نیک زی | حضور هنرمند ایرانی در بی‌ینال ونیز به دعوت اسلوونی

نیک زی | همبستگی «آلن دلون» با «پولانسکی»

آهنگساز ترکیه‌ای در نیاوران می نوازد

بزرگان موسیقی چقدر حقوق می‌گرفتند ؟ / عکس

اعتراض کارگردان فیلم سینمایی ((مادر قلب اتمی)) به نحوه ی انتشار نسخه ویدیویی

نیک زی | رضا کیانیان «دچار آبی بیکران» را برپا می‌کند

نیک زی | دیدار با تابلوهای ناتورالیسم در «باغ بهشت»

امیرحسین فتحی ـ فرزند کارگردان از «شهرزاد» و پدرش می گوید

نیک زی | عصر پنج‌شنبه با هاروکی موراکامی

نیک زی | سینا ساعی خواننده گروه موسیقی تیک تاک به بازیگران نمایش تازه کیومرث مرادی پیوست

یک تهیه‌کننده از دستمزدهای نجومی بازیگران به شدت انتقاد کرد

نیک زی | زمستان داغ فیلم‌های کمدی

تقدیر آرشیو ملی آمریکا از «تام هنکس»