0

زیورآلات و جواهر هنر و کلکسیون
متریال.قطعات.ابزار پوشاک و اکسسوری
سبک زندگی
سرگرمی و مشغولیات
عروسی مجله نیک زی هندبوک فروش

نیک زی | مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»


گنجینه ((چاربیتی)) چهار استاد


انتشارات ماهور به‌تازگی آلبوم موسیقی ((تربت ‌جام)) را شامل آثار چهار استاد موسیقی تربت جام -غلامعلی پورعطایی، نورمحمد دُرپور، عبدالله سَروَر احمدی و غلامعلی نینواز- منتشر کرده است. در این آلبوم، آثاری از ((چاربیتی)) از این استادان آمده است. چاربیتی، یک فرم موسیقی در منطقه تربت ‌جام و خراسان‌ رضوی و جنوبی تا منطقه سیستان است و در واقع فرمی شعری است با چهار مصراع که همان ((دوبیتی)) است و به‌‌اشتباه به آن چاربیتی می‌گویند. در جنوب خراسان گاه به آن ((چارلِنگی)) هم گفته می‌شود. انواع دیگر فرم چاربیتی در موسیقی منطقه تربت‌ جام و باخَرْز عبارت‌اند از مقام‌هایی مانند جمشیدی،‌ هزارگی (هزارهای)، کوهستانی و سَرحدّی. شعر خوانده‌شده در این قطعه از قاضی جلال‌الدین فقهی، شاعر قرن حاضر است. ((جمشیدی)) با پیش‌نوازی مشقِ پِلتان و نوایی نیز در این آلبوم آمده.
این مقام منسوب به ایل جمشیدی از بزرگ‌ترین ایلات منطقه تربت ‌جام است. با تغییر مرزهای شرقی ایران توسط دولت بریتانیا ایستگاه‌های اصلی این ایل (و نیز ایل‌ هزاره) که تربت‌ جام در ایران و هرات در افغانستان بود، از هم جدا و این دو ایل دوپاره شدند. فراموش نکنیم تا نیمه دوم حکومت سلسله قاجار، در هرات سکه به نام شاه ایران ضرب می‌شد. در واقع، موضوع تغییر مرزها در شرق، شمال و غرب ایران به‌هیچ‌وجه تصادفی نبوده است. شعر این قطعه از سعدی است.
اما ((لیلی و مجنون))، داستانی است که در این اثر خواننده قسمتی از آن را می‌خواند. زمانی که مجنون از این جهان در می‌گذرد و او را به زندان لَحَد می‌سپارند، دو مَلَک (نَکیر و مُنکر) در جایگاهش حاضر می‌شوند و از او می‌پرسند: ((رَبِّ تو کیست؟)) مجنون آهی می‌کشد و می‌گوید: آن قدر در عشق لیلی غرق بودم که به روز محشر پروایی نداشتم. در صحرای قیامت خانه‌ای می‌سازم و با لیلی عشق‌بازی می‌کنم... از هر کاری که انجام دادم توبه اولیٰ (بالاترین) می‌کنم به ‌جز توبه از عشق لیلی [خداوند] )). ملائک (نَکیر و مُنکر) که این سخنان را از مجنون شنیدند خواستند او را عذاب دهند و با گُرز گِرانی که داشتند بر او بکوبند. در همان لحظه از جانب خداوند ندا می‌آید که دست از او بردارید و دل شوریده او را آزار ندهید؛ روز قیامت خلایق را جمع می‌کنم؛ او را به بهشت نزد خود می‌برم و به مقصود و مطلوبش می‌رسانم)).
 ((لیلی و مجنون)) در مقام ((سَرحدّی)) اجرا شده و شعر آن مناجات جُنید بغدادی است از کتاب جامع‌السلوک حضرت مولانا شاه اَمانالله نقشبندیه - مجدّد الفِ ثانی از پیروان سلسله طریقت نقشبندیه مجدّدی تربت جام. ((صیاد)) داستانی است که باز خواننده بخش‌هایی از آن را می‌خواند: ((روزی صیادی به قصد شکار به صحرا می‌رود. یک قُمری را روی شاخه درختی می‌بیند. نزدیک می‌شود. از طرف دیگر یک شاهین هم در آسمان قصد شکار قمری را دارد. پرنده که می‌بیند میان دو صیاد، یکی در زمین و دیگری در آسمان گرفتار شده، به درگاه خداوند پناه می‌برد و می‌گوید: خداوندا! هیچ راه و جا و چاره‌ای ندارم. مناجات قمری مستجاب می‌شود و ماری در زمین پای صیاد را می‌گزد و تیر صیاد از کمان رها می‌شود و به سینه شاهین می‌خورد و هر دو صیاد در زمین و آسمان از میان می‌روند: ((قضای خداوند را ندانم که چیست/دوتا زنده مُرد و یکی مُرده زیست/ اگر تیغِ عالَم بجنبد ز جا / نبُرّد رگی تا نخواهد خدا)).
 داستان صیاد در مقامی خوانده می‌شود که امروزه اشتباهاً به آن مقام ((صیاد)) می‌گویند. مرحوم نورمحمد دُرپور، غزل کُشتی‌گیری حضرت رسول (ص) با حضرت علی (ع) را در این مقام می‌خواند و به شهادت فرزند ارشدش، محمد فاروق دُرپور، آن را مقام ((کُشتی‌گیری)) می‌نامید. بعدها مقام ((صیاد)) را از روی مقام ((کُشتی‌گیری)) برداشتند. شعر مقام کُشتی‌گیری در فرم غزل و احتمالاً از مولوی یا شاعری با تخلّصِ طالب است.
همچنین نورمحمد دُرپور به شیوه پیشینیانِ خود به هر یک از شیوه‌های خواندن یک مقام ((لحن)) می‌گفت، مثلا لحنِ یاسینِ مُریدار - که استادش بود - یا مقام جمشیدی به لحنِ یاسین مریدار. در اینجا لحن نه به معنای مقام و نغمه، بلکه به معنای برداشت و شیوه درک و دریافتِ باطنی یک استاد از یک مقام است.
مرحوم غلامعلی پورعطایی نام این اجرای خود را که شعر آن از شمس‌الحق مجدّدی نقشبندی است ((از عیش باده نوشان)) گذاشته بود.  دوبیتی و چهاربیتی از معروف‌ترین آوازهای متداول در نواحی جنوب خراسان هستند که همراه با دوتار خوانده می شوند.
((ذکر لا اله الّا الله)) از ذکرهای مراسم دراویش نقشبندیه مجدّدی تربت جام است که خانقاه و جمع‌خانه ندارند و می‌توانند در هرجا و در هرشهر یا روستا گِرد هم آیند.
آنها به مراسم خود ((جَهْر)) می‌گویند که به معنای بلند و رفیع است. ((سَبزِ پَری)) داستانی در توصیف عشق و عاشقِ حقیقی است که نورمحمد دُرپور آن را در مقام ((سَرحدّی)) با لحن
ملّا نعمت خلیلی و با شعری از عبدالرحمان جامی می‌خواند: ((عشق پوشیدنی نیست (قابل پوشاندن نیست) و عاشقِ حقیقی به خاطر اخلاص خود در عشقش شُهره (رسوای) عام می‌شود و از ننگ و عار و صحبت و حدیث مردم نمی‌هراسد. مولوی می‌گوید: ((ای لولیان ای لولیان/یک لولئی دیوانه شد/ طشتش فتاد از بامِ ما/ نَک سوی مجنونخانه شد)).
 معراج‌نامه نیز داستانی است که نورمحمد دُرپور در وصف به معراج رفتن حضرت محمد‌(ص) می‌خواند: ((نقل کرده‌اند که از طایفه بنی‌هاشم نهالی رویید که صبح صادق از قدوم او منوّر شد. شاعر در وصف زیبایی آن حضرت می‌گوید قدوقامت و چشمان و مژگانش چنان زیبا بود که عقل و هوش هر انسانی را می‌ربود. در آیات مختلف قرآن کریم نام و صفات پیامبر (ص) با رموز مختلف آمده است.
خداوند آیات را بر آن حضرت از طریق جبرئیل روان کرد و لحظه‌ای که پیامبر به آسمان عروج کرد، ملائک به پیامبر مرحبا می‌گویند و خداوند به او می‌گوید: ‌ای‌حبیب من! عرش مزین شد از سبب ورود و وصال تو. بعد از آن پیامبر عرضِ حال امتِ خود را نزد خداوند می‌برد و خداوند نیز به خاطر حبیب خود گناهان امت را می‌بخشد و زمانی که پیامبر از معراج بازمی‌گردد صحابه جمع می‌شوند و به او تبریک می‌گویند)).
((معراج‌نامه)) در مقام ((سَرحدّی)) و در لحن ملّا اسرائیل اجرا شده و شعر آن از شیخ احمد جامی است.


گــــرد آوری : نیکـــــ زی

https://t.me/neekzee

منبع : روزنامه شرق




  نیک زی |  مرور آلبوم موسیقی «تربت ‌جام»
شنبه 23 بهمن 1395 - 08:49:58 272 آخرین بازدید : شنبه 1 تیر 1398 - 04:35:27 0
*
*

عضویت در خبرنامه

از آخرین اخبار ، تخفیف ها ، محصولات و پیشنهاد های ویژه ما با خبر شوید

نمايشگاه كور برفي كيوان عسگري در آرت گالری فرشته

اثر ((بدنه های جامعه)) از کلارا لیدن

نیک زی | سرقت نقاشی 2500 پوندی «بتمن»

نیک زی | ساخت باغ - مزار محمدرضا لطفی آغاز شد

همکاری موزیسین‌های ایرانی ستارگان موسیقی جهان در آستانه انتشار

نیک زی | نمایشگاه آثار استاد حسین میرخانی در نگارخانه ترانه باران

نیک زی | کودکان چطور به شاهکارهای نقاشی جهان نگاه می‌کنند

«فتوحات گلشیری» با کولاژ 12 داستان گلشیری بروی صحنه می رود

نیک زی | پوستر فیلم «زیر سقف دودی» پوران درخشنده با بازی مریلازارعی و فرهاد اصلانی رونمایی شد

بیمه هنرمندان مناطق زلزله‌زده قابل پیگیری است

نیک زی | دال : خلاف جريان رايج نااميدي در حركتيم ( قسمت دوم )

نیک زی | حراج نقاشی «فریدا کالو» پس از 60 سال

((گره‌چینی)) هنری اصیل با هنرمندان گمنام

لعیا زنگنه دونده اصلی «زنانی که با گرگها دویده‌اند» شد

نیک زی | «ای کاش آفتاب از چهار سو بتابد»

نیک زی | یک هنرمند ایرانی کارگاه سفال فلزفام را در وین برگزار کرد

نوید محمدزاده هم در رسای شهید مدافع حرم محسن حججی پستی در اینستاگرامش منتشر کرد

وضعیت بازار فروش کتاب مصادف با روز جهانی ترجمه چگونه است ؟

رمان جدید خالق «ارباب حلقه‌ها» منتشر شد

نیک زی | هنر آفرینی با سایه و نور بسیار زیبا مایکل جکسون

یک مستندساز انگلیسی توسط داعش کشته شد

اجرای آثار بزرگان موسیقی توسط نوجوانان هنرستانی

رهبر ارکستر ایتالیایی: از سخنرانی رئیس جمهور ایران شگفت‌زده شدم

محسن وزیری مقدم هنرمند عرصه تجسمی هم دنیا را بدرود گفت

جیرانی با هومن سیدی سر میز گفتگو نشستند

نیک زی | بلیت‌های سه روز اول نمایش «اعتراف» شهاب حسینی اینترنتی پیش فروش می‌شود

برترین کباب‌پزان آذربایجان شرقی در سومین جشنواره ملی کباب

«در خاطره‌ی آب: قندیل‌ها» عباس مخبر برگزار می شود

نیک زی | اجرای «باغ وحش شیشه‌ای» در خانه نمایش

نیک زی | «ثابت پاسال» پابرجا می‌ماند و در کنار آن یک مرکز اقامتی ایجاد می‌شود

مردی که موسیقی و تار در اوج کسالت هم از او جدا نشد

تقدیر خانه کتاب در عصر کتاب از منصوره اتحادیه

نیک زی | خزانه جواهرات ملی ایران - تاج کيانی

گلایه هایی که «محمد رحمانیان» در نشست خبری «آینه های روبرو» مطرح کرد

گلایه یک هنرمند تصویرگر از بیکاری اکثر تصویرگران

با «کازوئو ایشی‌گورو» برنده نوبل امسال آشنا شوید

استندآپ کمدی «آن مرد با اسب آمد» اشکان خطیبی

نیک زی | جای «باربد مردمی» در فجر خالی است

نیک زی | اسکاری که دیگر سفید نیست

واکنش‌ها به حرف‌های ابراهیم حاتمی‌کیا در اختتامیه جشنواره فیلم فجر ادامه دارد

نیک زی | «چل گیس» در تئاتر شهر به روی صحنه می رود

سایه تخریب خانه پدر شعر نو را از فهرست میراث ملی ایران خارج کرد

نیک زی | کنسرت «آوای مهربانی» به نفع زنان بی‏ سرپرست

نیک زی | فریبرز عرب نیا : شرکت در انتخابات ریاست‌ جمهوری، برای آینده بهتر، واجب است

گران‌ترین آثار هنر عمومی در جهان را ببینید

51 اثر از هنرمندان معاصر ایران در لندن به نمایش درآمد

نیک زی | نمایشگاه نقاشی های موسیقی آب در خانه هنرمندان تهران

نیک زی | یک صنعتگر فعال در حوزه ملیله کاری از تلخی و دشواری حضور در نمایشگاه های خارجی گله کرد

هنگامه قاضیانی و تجربه تابستان در سینمای روبه کما

از عکس های میلاد کارآموز در گالری مهروا دیدن نمایید